आर्टेमिस 2 मिशन: पृथ्वीवर परतताना 23,840 mph वेग — अंतराळवीरांसाठी सर्वात मोठी परीक्षा

१० एप्रिल २०२६ रोजी NASA च्या Artemis 2 मोहिमेत अंतराळवीर — Reid Wiseman, Victor Glover, Christina Koch आणि Jeremy Hansen — पृथ्वीच्या वातावरणात तब्बल 23,840 mph (सुमारे 38,367 किमी/तास) या विक्रमी वेगाने पुनःप्रवेश (re-entry) करणार आहेत. ही प्रक्रिया अत्यंत धोकादायक मानली जाते आणि यामध्ये Orion कॅप्सूलची हीट शिल्ड सर्वात महत्त्वाची भूमिका बजावते.

अत्यंत वेग आणि उष्णतेचा धोका

पृथ्वीच्या वातावरणात प्रवेश करताना कॅप्सूल आणि हवेमधील घर्षणामुळे तापमान सुमारे 5,000°F (2,760°C) पर्यंत पोहोचते. इतकी उष्णता बहुतेक वस्तूंना वितळवू शकते. त्यामुळे Orion कॅप्सूलवरील हीट शिल्ड अंतराळवीरांचे संरक्षण करण्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे.

ही केवळ परतीची प्रक्रिया नसून भविष्यातील चंद्र मोहिमांच्या यशासाठी एक मोठी चाचणी आहे.

Artemis 1 मधून मिळालेला धडा

२०२२ मध्ये झालेल्या Artemis 1 मिशनदरम्यान (मानवरहित चाचणी) हीट शिल्डमध्ये काही त्रुटी आढळल्या. पुनःप्रवेशावेळी Avcoat नावाच्या उष्णतारोधक पदार्थाचे काही तुकडे निघून गेले, ज्यामुळे संरक्षण कमी झाले.

या अनुभवातून शिकून NASA ने Artemis 2 साठी आपली रणनीती बदलली आहे.

नवीन उपाय: अधिक तीव्र कोनातून प्रवेश

Artemis 2 मध्ये कॅप्सूलला वातावरणात अधिक तीव्र कोनातून प्रवेश दिला जाईल. यामुळे कॅप्सूल कमी वेळ अत्यंत उष्ण आणि धोकादायक भागात राहील, ज्यामुळे हीट शिल्डवरील ताण कमी होईल.

या प्रक्रियेदरम्यान काही काळासाठी पृथ्वीशी संपर्क तुटतो, कारण कॅप्सूलभोवती प्लाझ्माचा थर तयार होतो.

पॅराशूटद्वारे सुरक्षित लँडिंग

• सुमारे 26,500 फूट उंचीवर छोटे पॅराशूट उघडतील

• त्यानंतर मोठे ड्रोग पॅराशूट स्थिरता देतील

• शेवटी 9,500 फूट उंचीवर मुख्य पॅराशूट उघडून वेग कमी केला जाईल

शेवटी कॅप्सूल समुद्रात सुरक्षितपणे उतरेल.

हीट शिल्डचे महत्त्व

Orion कॅप्सूलची हीट शिल्ड टायटॅनियम आणि Avcoat या विशेष पदार्थांपासून बनलेली आहे. ती अत्यंत उष्णता शोषून घेते आणि अंतराळवीरांचे प्राण वाचवते. ही तंत्रज्ञान Apollo मोहिमांपासून विकसित होत आज अधिक प्रगत झाले आहे.

अंतिम टप्पा: बचाव मोहीम

कॅप्सूल पॅसिफिक महासागरात उतरल्यावर U.S. Navy ची टीम आणि USS John P. Murtha जहाजावरील हेलिकॉप्टर अंतराळवीरांना सुरक्षित बाहेर काढतील.

निष्कर्ष

Artemis 2 मिशन केवळ एक अंतराळ प्रवास नाही, तर भविष्यातील चंद्र आणि मंगळ मोहिमांसाठी एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. हीट शिल्डची यशस्वी चाचणी आणि सुरक्षित पुनःप्रवेश यामुळे मानवाच्या अंतराळ संशोधनाला नवी दिशा मिळणार आहे.

अस्वीकरण (Disclaimer):
हा लेख उपलब्ध वैज्ञानिक माहिती आणि अहवालांवर आधारित आहे. अंतराळ मोहिमा अत्यंत जटिल आणि जोखमीच्या असतात, त्यामुळे प्रत्यक्ष परिणाम परिस्थितीनुसार बदलू शकतात. वाचकांनी याकडे माहितीपर दृष्टिकोनातून पाहावे.