उन्हाळा सुरू झाला की सर्वांना आतुरता असते ती फळांचा राजा असलेल्या आंब्याची. हापूस, दशहरी, केसर यांसारख्या रसाळ आणि गोड आंब्यांचा आस्वाद घेण्यासाठी लोक वर्षभर वाट पाहतात. मात्र, भारतीय घरांमध्ये आंबे खाण्यापूर्वी ते काही वेळ पाण्यात भिजवून ठेवण्याची पारंपरिक पद्धत आहे. आता या सवयीमागील वैज्ञानिक कारणांनाही तज्ज्ञांनी मान्यता दिली आहे.
गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजिस्टच्या मते, आंबे किमान ३० मिनिटे पाण्यात भिजवून ठेवल्याने केवळ स्वच्छता होत नाही, तर शरीराला अनेक आरोग्यदायी फायदे मिळतात. यामुळे पोषक घटकांचे शोषण चांगले होते, पचन सुधारते आणि शरीरातील उष्णताही नियंत्रित राहते.
आंब्यामध्ये नैसर्गिकरित्या फायटिक अॅसिड नावाचा घटक असतो. पोषणशास्त्रानुसार हा घटक "अँटी-न्यूट्रिएंट" म्हणून ओळखला जातो, कारण तो शरीरातील लोह, कॅल्शियम आणि झिंक यांसारख्या महत्त्वाच्या खनिजांच्या शोषणात अडथळा निर्माण करू शकतो.
आंबे पाण्यात ३० मिनिटे भिजवल्याने फायटिक अॅसिडचे प्रमाण कमी होण्यास मदत होते. त्यामुळे शरीराला आंब्यातील पोषक घटक अधिक चांगल्या प्रकारे मिळतात आणि पचनक्रियाही सुधारते.
आंबा हा उष्ण प्रकृतीचा फळ मानला जातो. जास्त प्रमाणात आंबे खाल्ल्यास शरीरात उष्णता वाढू शकते. त्यामुळे पिंपल्स, फोड, अॅसिडिटी किंवा पोट फुगण्यासारख्या समस्या निर्माण होऊ शकतात.
पाण्यात भिजवल्याने आंब्याची उष्णता कमी होते आणि तो शरीरासाठी अधिक थंड व पचायला हलका बनतो. उन्हाळ्यात शरीराचे संतुलन राखण्यासाठी ही पद्धत फायदेशीर मानली जाते.
आजकाल बाजारात मिळणाऱ्या अनेक आंब्यांवर कीटकनाशके, कृत्रिम पिकवणारे रसायने आणि मेणाचा थर असू शकतो. फक्त पाण्याने धुतल्याने हे घटक पूर्णपणे निघून जात नाहीत.
३० मिनिटे पाण्यात भिजवल्याने आंब्यावरील रासायनिक अवशेष आणि घाण कमी होण्यास मदत होते. तसेच देठाजवळ असलेला चिकट द्रव (लेटेक्स) देखील निघून जातो, ज्यामुळे त्वचेची अॅलर्जी किंवा घशातील त्रास टाळता येतो.
आंबे वाहतूक आणि साठवणुकीदरम्यान काही प्रमाणात कोरडे होतात. पाण्यात भिजवल्याने फळाला पुन्हा ओलावा मिळतो आणि गर अधिक रसाळ व मऊ होतो.
यामुळे आंबा अधिक ताजा, चविष्ट आणि खायला आनंददायी वाटतो.
तज्ज्ञांच्या मते, आंबे खाण्यापूर्वी ३० मिनिटे पाण्यात भिजवून ठेवणे ही केवळ पारंपरिक सवय नसून आरोग्यासाठी उपयुक्त अशी वैज्ञानिकदृष्ट्या फायदेशीर पद्धत आहे. यामुळे पचनसंस्था सुरक्षित राहते, शरीरातील उष्णता कमी होते आणि पोषणमूल्ये अधिक प्रभावीपणे मिळतात.
हा लेख सामान्य माहितीच्या उद्देशाने तयार करण्यात आला आहे. यामधील माहिती विविध आरोग्य तज्ज्ञ आणि उपलब्ध संशोधनावर आधारित आहे. कोणत्याही आरोग्य समस्येसाठी किंवा आहारात बदल करण्यापूर्वी तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
