भारत १६ ऑगस्ट २०२५ रोजी मोठ्या उत्साहात जन्माष्टमी साजरी करण्यात आली. या दिवशी भाविक उपवास, पूजा-अर्चा, भजन-कीर्तन व मंदिर सजावट यांद्वारे श्रीकृष्णजन्माचा आनंद साजरा करतात. पण जन्माष्टमी हा केवळ उत्सव साजरा करण्याचा क्षण नसून, श्रीकृष्णांनी भगवद्गीतेत दिलेल्या जीवनमूल्यांचा पुनःस्मरण करण्याचा प्रसंग आहे.
पांडव व कौरवांच्या युद्धभूमीवर अर्जुनाला श्रीकृष्णांनी सांगितलेल्या शिकवणीला हजारो वर्षे उलटली असली तरी त्या आजही तितक्याच महत्त्वाच्या आहेत. कर्तव्य, निःस्वार्थ कर्म, भक्ती, ज्ञान, आत्मशांती यांसारख्या विषयांवर कृष्णाचे विचार आपल्याला समतोल, शांत आणि धैर्यशील जीवन जगायला शिकवतात.
“कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन”
कर्तव्य करण्याचा अधिकार तुला आहे, पण फळावर नाही.
“योगः कर्मसु कौशलम्”
योग म्हणजे कौशल्यपूर्ण कर्म करणे.
“सुखदुःखे समे कृत्वा”
आनंद-दुःख, लाभ-हानी, जय-पराजय समान समजावेत.
“न हि ज्ञानेन सदृशं पवित्रमिह विद्यते”
या जगात ज्ञानाइतके पवित्र काहीही नाही.
“विद्याविनयसम्पन्ने ब्राह्मणे गवि हस्तिनि”
ज्ञानी व्यक्ती सर्व प्राण्यांमध्ये समानता पाहतो.
“श्रद्धावान् लभते ज्ञानम्”
श्रद्धावान व्यक्तीला खरे ज्ञान प्राप्त होते.
“पत्रं पुष्पं फलं तोयं यो मे भक्त्या प्रयच्छति”
जो भक्तीभावाने पत्र, पुष्प, फळ किंवा पाणी अर्पण करतो, मी ते स्वीकारतो.
“मन्मना भव मद्भक्तो”
माझा विचार कर, माझा भक्त हो, माझी पूजा कर.
“सर्वधर्मान् परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज”
सर्व धर्म सोडून फक्त माझ्या शरण ये.
“उद्धरेदात्मनात्मानं”
मनुष्याने स्वतःला उन्नत करावे, खालावू नये.
“युक्ताहारविहारस्य”
आहार, विश्रांती, काम व ध्यान यामध्ये समतोल साधा.
“समः शत्रौ च मित्रे च”
शत्रू व मित्र दोघांकडे समान दृष्टीने पाहा.
“शान्तिम् आप्नोति नैष्ठिकीम्”
निष्ठावान योगीला सर्वोच्च शांती प्राप्त होते.
श्रीकृष्णांचे विचार केवळ धार्मिक वचने नाहीत, तर जीवन जगण्यासाठी मार्गदर्शक तत्वे आहेत. कर्तव्यभावना, निःस्वार्थपणा, श्रद्धा, भक्ती, आत्मज्ञान आणि समत्व या शिकवणींचे आचरण केल्यास आपणही शांत, आनंदी आणि उद्दिष्टपूर्ण जीवन जगू शकतो.
वरील माहिती ही केवळ शैक्षणिक व प्रेरणादायी हेतूसाठी दिली आहे. अधिक सखोल अभ्यासासाठी मूळ भगवद्गीता ग्रंथाचा अभ्यास करावा किंवा तज्ज्ञांचा मार्गदर्शन घ्यावे.
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
