१९०३ साली जन्मलेले व्यंकटेश भगवानराव खेडगीकर उर्फ स्वामी रामानंद तीर्थ हे हैदराबाद मुक्ती संग्रामातील अग्रगण्य नेते, दूरदर्शी समाजसुधारक, शिक्षणप्रेमी आणि प्रखर राष्ट्रभक्त होते.
हैदराबादच्या निजामशाहीच्या जोखडातून मराठवाड्यासह संपूर्ण जनता मुक्त व्हावी, भारताच्या मुख्य प्रवाहात सहभागी व्हावी यासाठी त्यांनी आपले जीवन समर्पित केले. १९४७ नंतर देखील निजामशाहीचा अंमल कायम होता. या वेळी स्वामी रामानंद तीर्थ यांच्या नेतृत्वाखाली झालेल्या जनआंदोलनाने निजामशाहीविरोधी लढ्याला वेग मिळाला. १९४८ मध्ये पोलिस कारवाईनंतर हैदराबाद राज्य भारतात विलीन झाले, त्यामध्ये त्यांचा मोठा वाटा होता.
फक्त राजकीय स्वातंत्र्यापुरते न थांबता ते समाजाच्या सर्वांगीण प्रगतीसाठी झटले. ग्रामीण भागातील दुर्बल घटकांना शिक्षणाची गोडी लागावी, सामाजिक विषमता दूर व्हावी यासाठी त्यांनी अनेक उपक्रम राबवले. शिक्षण हा समाजबदलाचा प्रमुख मार्ग आहे, हा त्यांचा ठाम विश्वास होता.
त्यांचे जीवन साधेपणाचे होते; त्याग, प्रामाणिकपणा व लोकसेवा हीच त्यांची ओळख राहिली. "स्वामी रामानंद तीर्थ" हे नाव जनतेच्या मनात श्रद्धा, प्रेरणा आणि राष्ट्रनिष्ठेचे प्रतीक ठरले.
आज त्यांच्या जन्मदिनानिमित्त आपण त्यांचे स्मरण करताना त्यांच्या कार्यातून मिळालेला संदेश लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे –
स्वातंत्र्य केवळ राजकीय न राहता सामाजिक, शैक्षणिक व आर्थिकही व्हावे.
समाजातील दुर्बल घटकांपर्यंत विकास पोहोचावा.
राष्ट्रहितासाठी एकजुटीने कार्य करणे हेच खरे देशभक्तीचे लक्षण आहे.
अशा या थोर स्वातंत्र्यसैनिक, समाजसुधारक आणि शिक्षणतज्ञ स्वामी रामानंद तीर्थ यांना त्यांच्या जन्मदिनानिमित्त विनम्र अभिवादन!
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
