१३ ऑक्टोबर १९११ रोजी भागलपूर (बिहार) येथे जन्मलेले अशोक कुमार गांगुली, ज्यांना संपूर्ण भारत ‘दादामुनी’ म्हणून ओळखतो, हे हिंदी चित्रपटसृष्टीतील एक महान अभिनेते आणि आदरणीय व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांच्या प्रदीर्घ कलात्मक कारकिर्दीत त्यांनी ४०० हून अधिक चित्रपटांत काम केले आणि भारतीय सिनेमाच्या विकासात मोलाचे योगदान दिले.
अशोक कुमार यांनी सुरुवातीला बॉम्बे टॉकीज येथे प्रयोगशाळा तंत्रज्ञ म्हणून काम सुरू केले. पण नियतीला काहीतरी वेगळेच मंजूर होते — १९३६ साली आलेल्या "जीवन नैया" या चित्रपटातून त्यांनी अभिनयात पदार्पण केले. त्यानंतरचा त्यांचा "अछूत कन्या" हा चित्रपट सुपरहिट ठरला आणि त्यांचे नाव घराघरात पोहोचले.
‘दादामुनी’ हे आपल्या सहज, वास्तववादी अभिनयासाठी प्रसिद्ध होते. त्या काळातील अतिनाट्यमय अभिनयशैलीच्या विरुद्ध ते प्रेक्षकांसमोर सामान्य माणसाचे आयुष्य अगदी नैसर्गिकपणे साकारत. त्यांनी रोमँटिक नायक, गंभीर व्यक्तिरेखा, हास्यविनोद, तसेच नकारात्मक भूमिकांमध्ये सुद्धा उत्कृष्ट कामगिरी केली.
त्यांचे काही प्रसिद्ध चित्रपट म्हणजे —
किस्मत (1943) – भारतीय चित्रपटसृष्टीचा पहिला सुपरहिट ब्लॉकबस्टर
चोटीसी बात, ज्वेल थीफ, मिली, आशीर्वाद, खूबसूरत, भ्रष्टाचार, रेल्वे प्लेटफॉर्म, हावडा ब्रिज
भारतीय चित्रपटसृष्टीतील अमूल्य योगदानाबद्दल त्यांना अनेक पुरस्कारांनी गौरविण्यात आले —
पद्मश्री (१९६६)
दादासाहेब फाळके पुरस्कार (१९८८) – भारतीय सिनेमातील सर्वोच्च सन्मान
फिल्मफेअर पुरस्कार आणि इतर अनेक राष्ट्रीय सन्मान
अशोक कुमार हे केवळ अभिनेता नव्हते, तर एक संस्कृतीशील, सुसंस्कृत, आणि विचारशील कलाकार होते. त्यांनी आपल्या वागणुकीतून मर्यादा, शिस्त, आणि सुसंवादाचा आदर्श ठेवला. त्यांच्या घराण्यातील इतर सदस्यांनी (अनूप कुमार, किशोर कुमार) सुद्धा सिनेसृष्टीत मोठे नाव कमावले.
१० डिसेंबर २००१ रोजी ‘दादामुनी’ यांनी देह ठेवला, पण त्यांचा अभिनय, त्यांची शैली आणि त्यांची साधी, प्रामाणिक प्रतिमा आजही सिनेसृष्टीत जिवंत आहे.
“दादामुनी हे भारतीय चित्रपटांचे शाश्वत आदर्श आहेत — ज्यांनी अभिनयाला केवळ कला नव्हे, तर एक संस्कार बनवले.”
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
