“No success or achievement in material terms is worthwhile unless it serves the needs or interests of the country and its people and is achieved by fair and honest means.”
हा प्रेरणादायी विचार जे.आर.डी. टाटा यांनी मांडला होता. या एका वाक्यात त्यांनी व्यवसाय, समाजसेवा आणि नैतिकतेबद्दलची आपली भूमिका स्पष्ट केली आहे.
जे.आर.डी. टाटा यांचे पूर्ण नाव जहांगिर रतनजी दादाभाई टाटा असे होते. त्यांचा जन्म 29 जुलै 1904 रोजी झाला. ते फ्रेंच वंशाचे भारतीय उद्योगपती, समाजसेवक, वैमानिक आणि Tata Group चे माजी अध्यक्ष होते.
ते भारतातील नागरी विमान वाहतुकीचे जनक मानले जातात. 1929 मध्ये त्यांनी फ्रेंच नागरिकत्वाचा त्याग करून भारतीय नागरिकत्व स्वीकारले आणि भारतातील पहिल्या व्यावसायिक वैमानिकांपैकी एक बनले.
1932 मध्ये त्यांनी Tata Air Mail ही हवाई टपाल सेवा सुरू केली. पुढे हीच सेवा भारतातील पहिली देशांतर्गत विमान कंपनी ठरली. 1946 मध्ये तिचे नाव बदलून Air India करण्यात आले.
1938 मध्ये वयाच्या अवघ्या 34 व्या वर्षी ते Tata Sons चे अध्यक्ष झाले. त्यांच्या नेतृत्वाखाली टाटा समूहाने स्टील, वीज, हॉटेल्स यांसोबतच रसायने, मोटारगाड्या, औषधनिर्मिती, आर्थिक सेवा आणि माहिती तंत्रज्ञान अशा अनेक क्षेत्रांत विस्तार केला.
हा विचार 1965 मध्ये व्यक्त करण्यात आला होता. कोलकात्यातील शिक्षक के.सी. भन्साळी यांनी 6 ऑगस्ट 1965 रोजी जे.आर.डी. टाटा यांना त्यांच्या जीवनातील मार्गदर्शक तत्त्वांविषयी पत्र लिहिले होते. त्याला उत्तर देताना त्यांनी हा विचार मांडला.
जे.आर.डी. टाटा यांच्या मते, व्यवसायाचा उद्देश केवळ पैसा कमावणे नसून देश आणि समाजाच्या प्रगतीस हातभार लावणे हा असावा. एखादी कंपनी कितीही मोठी झाली किंवा कितीही नफा कमावला, तरी तिच्या यशाचा लोकांच्या जीवनावर सकारात्मक परिणाम झाला नाही तर ते यश निरर्थक आहे.
त्यांनी “fair and honest means” म्हणजेच प्रामाणिक आणि नैतिक मार्ग यावर विशेष भर दिला. फसवणूक, भ्रष्टाचार किंवा चुकीच्या मार्गाने मिळवलेले यश हे खरे यश नसते, असे त्यांचे मत होते.
याच विचारसरणीमुळे Tata Group आजही समाजोपयोगी कार्य, शिक्षण, आरोग्य आणि परोपकारासाठी मोठ्या प्रमाणावर योगदान देत आहे.
आजच्या स्पर्धात्मक युगात “कोणत्याही किंमतीत जिंकणे” ही मानसिकता वाढताना दिसते. अशा वेळी जे.आर.डी. टाटा यांचा हा संदेश अधिक महत्त्वाचा ठरतो. प्रामाणिकपणा, सामाजिक जबाबदारी आणि राष्ट्रहित यांना प्राधान्य देणारे यशच टिकाऊ आणि आदरणीय असते.
ही माहिती विविध सार्वजनिक स्रोतांवर आधारित असून केवळ शैक्षणिक आणि माहितीपर उद्देशाने सादर करण्यात आली आहे. लेखातील ऐतिहासिक माहिती, उद्धरणे आणि व्यक्तीविषयक तपशील उपलब्ध नोंदींनुसार मांडले आहेत. कोणतीही अधिकृत किंवा कायदेशीर पुष्टी मानू नये.
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
