भारताचे चौथे राष्ट्रपती – वराह वेंकट गिरी : लोकशाहीचे खरे पुरस्कर्ते

वराह वेंकट गिरी यांचा जन्म १० ऑगस्ट १८९४ रोजी आंध्र प्रदेशातील बेरहंपूर (सध्याचे ओडिशा राज्य) येथे झाला. ते एक प्रख्यात स्वातंत्र्यसैनिक, समाजसेवक, कामगार नेते आणि देशाचे चौथे राष्ट्रपती होते.

त्यांनी मद्रास विद्यापीठात शिक्षण घेतल्यानंतर आयर्लंडमधील डब्लिन विद्यापीठात कायद्याचे शिक्षण घेतले. ब्रिटिश साम्राज्याविरुद्ध स्वातंत्र्यलढ्यात सक्रिय सहभागी झाल्याने त्यांना तुरुंगवास भोगावा लागला. गिरी हे कामगार चळवळीचे प्रवर्तक मानले जातात. भारतातील कामगारांच्या हक्कांसाठी, योग्य वेतन, सुरक्षित कामाचे वातावरण आणि सामाजिक न्यायासाठी त्यांनी मोठे योगदान दिले.

१९६७ ते १९६९ या काळात त्यांनी भारताचे उपराष्ट्रपती म्हणून कार्य केले. १९६९ मध्ये ते राष्ट्रपतीपदी निवडून आले आणि १९७४ पर्यंत या पदावर कार्यरत राहिले. त्यांच्या राष्ट्रपतीपदाच्या काळात लोकशाही मूल्यांचे संरक्षण, संसद व जनतेतील संवाद, तसेच कामगार कल्याण यावर विशेष भर देण्यात आला.

त्यांच्या कार्याचा गौरव म्हणून १९७५ मध्ये त्यांना भारतरत्न या सर्वोच्च नागरी सन्मानाने गौरविण्यात आले.

वराह वेंकट गिरी यांचे व्यक्तिमत्त्व साधे, लोकाभिमुख व प्रामाणिक होते. त्यांनी आपले संपूर्ण जीवन सामाजिक न्याय, कामगारांचे हक्क आणि लोकशाही तत्त्वांच्या जपणुकीसाठी वाहिले. आज त्यांचा जन्मदिन साजरा करताना आपण त्यांच्या आदर्शांचे स्मरण करून लोकशाही मजबूत करण्याचा संकल्प करायला हवा.