भारताचे पितामह दादाभाई नौरोजी : भारतीय स्वातंत्र्याच्या वाटचालीतील दीपस्तंभ 

१८२५ साली जन्मलेले दादाभाई नौरोजी हे भारतीय इतिहासातील एक तेजस्वी व्यक्तिमत्त्व आहे. त्यांना “भारताचे पितामह” म्हणून सन्मान मिळाला. राजकीय, सामाजिक आणि आर्थिक विचारवंत म्हणून त्यांनी केवळ भारतालाच नव्हे तर जगालाही दिशा दिली.

दादाभाई नौरोजी हे भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे संस्थापक सदस्य होते. त्यांच्या अथक प्रयत्नांमुळे काँग्रेस हा भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याचा मजबूत पाया बनला. त्यांनी “ड्रेन थिअरी” मांडून ब्रिटिशांनी भारतातून होणाऱ्या संपत्तीच्या शोषणाविरुद्ध आवाज उठवला. ही थिअरी भारतीय स्वातंत्र्य संग्रामाची प्रेरक ठरली.

त्यांचा आणखी एक महत्त्वाचा ठसा म्हणजे ते ब्रिटिश संसदेवर निवडून जाणारे पहिले भारतीय नेते ठरले. या व्यासपीठावरून त्यांनी भारताच्या समस्यांना जागतिक स्तरावर पोहोचवले. त्यांच्या शांत, तर्कशुद्ध आणि प्रबोधनपर विचारांमुळे जगाला भारताच्या वास्तवाची जाणीव झाली.

सामाजिक सुधारणांमध्येही त्यांचा सहभाग लक्षणीय होता. शिक्षणाचा प्रसार, स्त्री-पुरुष समानतेची जाणीव आणि भारतीय समाजाची प्रगती यासाठी त्यांनी सातत्याने कार्य केले.

दादाभाई नौरोजी यांचे कार्य आणि विचार आजही प्रेरणादायी आहेत. त्यांचे जीवन आपल्याला सांगते की, धैर्य, ज्ञान आणि दूरदृष्टी असली तर एक व्यक्ती संपूर्ण राष्ट्राचा मार्ग उजळवू शकते.