सोलापूर जिल्ह्यातील करमाळा तालुक्यातील शेतकऱ्यांनी एकत्र येत विषमुक्त शेतीचा नवा आदर्श उभा केला आहे. करमाळा तालुक्यातील ९ गावांमधील १४ शेतकऱ्यांनी चार महिन्यांपूर्वी ‘करमाळा ऑरगॅनिक’ या उपक्रमाची सुरुवात केली. तालुक्यात आतापर्यंत १६ वेळा आठवडी विषमुक्त भाजीपाला बाजार भरवत त्यांनी थेट ग्राहकांपर्यंत विक्री केली. ग्राहकांचा उत्तम प्रतिसाद, बाजारपेठेची समज आणि थेट व्यवहारातून मिळालेला आत्मविश्वास यामुळे हा उपक्रम अल्पावधीतच यशस्वी ठरला.
हे सर्व शेतकरी **पानी फाउंडेशनच्या ‘फार्मर कप’**मधून उभ्या राहिलेल्या परिसंस्थेचा भाग आहेत. यातील काही गटांना राज्यस्तरावर गौरवण्यात आले आहे. याच अनुभवाच्या बळावर अलीकडेच या शेतकऱ्यांना थेट मुंबईत भाजीपाला विक्रीची संधी मिळाली. हिरानंदानी परिसरात रोटरी क्लबकडून आयोजित कार्यक्रमात शेतकऱ्यांना मोफत स्टॉल उपलब्ध करून देण्यात आला.
याच ठिकाणी एक सुंदर योगायोग घडला. भाजी खरेदी करणाऱ्या ग्राहकांमध्ये प्रसिद्ध अभिनेते जितेंद्र जोशी यांच्या आई होत्या. ‘पानी फाउंडेशन’चे नाव पाहून त्यांनी शेतकऱ्यांशी संवाद साधला आणि भाजीपाला खरेदी केला. नंतर ही बाब जितेंद्र जोशी यांना समजताच त्यांनी शेतकऱ्यांकडून आणखी भाजी मागवली. शेतकरी ती घरपोच देण्यासाठी गेले असता, जितेंद्र जोशी यांनी त्यांना प्रेमाने घरी बोलावून आपुलकीने संवाद साधला.
या भेटीबद्दल बोलताना जितेंद्र जोशी म्हणतात,
“फार्मर कपच्या माध्यमातून जे सकारात्मक बदल घडवत आहेत, ते केवळ स्वतःच्या जमिनीचा उद्धार करत नाहीत, तर विषमुक्त अन्नाच्या माध्यमातून येणाऱ्या पिढ्यांचे आरोग्य जपतात. मातीतून थेट मनापर्यंत येणाऱ्या या प्रवासाला अधिक बळ मिळो.”
करमाळ्यातील शेलगाव येथील शेतकरी हर्षद शिंदे सांगतात,
“मुंबईसारख्या शहरात विक्री केल्यामुळे बाजाराची दिशा समजली. जितेंद्र सरांची भेट ही फक्त फोटोपुरती नव्हती; विचारांची देवाण-घेवाण झाली. त्यांनी आमचं काम ऐकून घेतलं, प्रश्न विचारले आणि पुढील वाटचालीसाठी प्रेरणा दिली. त्यांनी दिलेला सन्मान आणि आपुलकी आम्हाला कायम लक्षात राहील.”
करमाळ्याच्या या शेतकऱ्यांचा प्रवास आज केवळ शेतीपुरता मर्यादित न राहता, विषमुक्त अन्न, थेट विक्री आणि शेतकरी–ग्राहक नात्याचा नवा अध्याय लिहीत आहे.
या लेखातील माहिती ही उपलब्ध माहितीनुसार आणि संबंधित व्यक्तींच्या अनुभवांवर आधारित आहे. कोणत्याही व्यक्ती, संस्था किंवा उत्पादनाचा व्यावसायिक प्रचार करण्याचा उद्देश नाही. लेखातील मतं ही संबंधित व्यक्तींची वैयक्तिक आहेत.