हिंदू संस्कृतीत प्रत्येक सण, तिथी आणि महिना याला विशेष धार्मिक व आध्यात्मिक महत्त्व आहे. २०२६ हे वर्ष त्यामध्ये खास ठरणार आहे, कारण या वर्षी ‘अधिक ज्येष्ठ’ महिना येत आहे. हिंदू पंचांगानुसार हा अधिक मास १७ मे २०२६ पासून सुरू होऊन १५ जून २०२६ रोजी समाप्त होणार आहे. त्यामुळे २०२६ हे वर्ष १२ ऐवजी १३ महिन्यांचे असेल.
हिंदू चांद्र पंचांग आणि सौर कालगणना यामधील फरक संतुलित करण्यासाठी साधारणपणे दर तीन वर्षांनी एक अतिरिक्त महिना जोडला जातो. यालाच अधिक मास किंवा पुरुषोत्तम मास म्हटले जाते. हा महिना भगवान Vishnu यांच्या उपासनेसाठी अत्यंत शुभ मानला जातो.
अधिक मास हा सांसारिक धावपळीतून थोडा वेळ स्वतःकडे पाहण्याचा आणि मनःशांती मिळवण्याचा काळ मानला जातो. या महिन्यात जप, तप, ध्यान, दानधर्म आणि धार्मिक ग्रंथांचे वाचन यांना विशेष महत्त्व दिले जाते. विशेषतः Shrimad Bhagavad Gita वाचन आणि विष्णूभक्तीमुळे मनाला सकारात्मक ऊर्जा मिळते, असे मानले जाते.
हा काळ केवळ धार्मिक विधींसाठीच नाही, तर मानसिक शांतता, संयम आणि आत्मचिंतनासाठीही महत्त्वाचा असतो. अनेक जण या महिन्यात साधेपणा स्वीकारून सात्त्विक जीवनशैली अंगीकारतात.
अधिक मासाला काही ठिकाणी ‘मलमास’ असेही म्हटले जाते. त्यामुळे विवाह, गृहप्रवेश, मुंज, नामकरण किंवा नवीन मालमत्ता खरेदी यांसारखी मंगल कार्ये या काळात सहसा केली जात नाहीत. मात्र यामागील मुख्य उद्देश म्हणजे लोकांनी या महिन्यात भौतिक गोष्टींपेक्षा आध्यात्मिक प्रगतीवर अधिक लक्ष केंद्रित करावे.
अधिक महिन्यामुळे २०२६ मधील अनेक प्रमुख सणांच्या तारखा पुढे सरकल्या आहेत. उदाहरणार्थ:
रक्षाबंधन – २८ ऑगस्ट २०२६
दिवाळी – ८ नोव्हेंबर २०२६
यामुळे पंचांगातील गणित संतुलित राहते आणि पारंपरिक कालगणनेची शिस्त टिकून राहते.
आजच्या वेगवान जीवनशैलीत अधिक मास आपल्याला थांबून स्वतःशी संवाद साधण्याची संधी देतो. हा काळ नकारात्मकता दूर करून मनात श्रद्धा, शांतता आणि सकारात्मकता निर्माण करण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त मानला जातो.
म्हणूनच येणारा अधिक ज्येष्ठ महिना हा केवळ अतिरिक्त महिना नसून, आत्मिक उन्नती, कुटुंबातील सौहार्द आणि जीवनातील संतुलन पुन्हा शोधण्याची एक सुंदर संधी आहे.
हा लेख हिंदू पंचांग आणि पारंपरिक धार्मिक मान्यतांवर आधारित माहितीपर स्वरूपात तयार करण्यात आला आहे. विविध प्रदेश आणि पंचांगानुसार तारखा किंवा परंपरांमध्ये थोडाफार फरक असू शकतो. श्रद्धा आणि धार्मिक आचरण हे वैयक्तिक विषय असून वाचकांनी आपल्या परंपरेनुसार निर्णय घ्यावा.
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
