भारताच्या हरित रेल्वे प्रवासाची ऐतिहासिक सुरुवात! १७ जुलैला पंतप्रधान मोदींच्या हस्ते देशातील पहिल्या हायड्रोजन रेल्वेला हिरवा झेंडा

मुंबई | 

भारतीय रेल्वे हरित आणि पर्यावरणपूरक वाहतुकीच्या दिशेने मोठे पाऊल टाकत आहे. देशातील पहिली हायड्रोजन इंधनावर चालणारी रेल्वे येत्या १७ जुलै २०२६ रोजी हरियाणातील जिंद रेल्वे स्थानकावरून पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते हिरवा झेंडा दाखवून रवाना होण्याची शक्यता आहे. रेल्वे मंत्रालयातील सूत्रांनी ही माहिती दिली आहे.

गेल्या अडीच महिन्यांपासून या रेल्वेच्या यशस्वी चाचण्या पार पडल्या असून उद्घाटनानंतर लवकरच ती प्रवाशांसाठी नियमित सेवेत दाखल होणार आहे.

जिंद–सोनीपत मार्गावर धावणार

हायड्रोजन रेल्वे सुरुवातीला जिंद–सोनीपत या मार्गावर धावणार असून दररोज दोन फेऱ्या पूर्ण करेल. या रेल्वेमुळे दररोज सुमारे ३५६ किलोमीटर अंतर कापले जाईल.

मुख्य वैशिष्ट्ये :

• जिंद–सोनीपत मार्गावर सेवा

• दररोज दोन फेऱ्या

• सुमारे ३५६ किमी प्रवास

• बसण्याची क्षमता : ६८२ प्रवासी

• एकूण प्रवासी क्षमता : सुमारे २,६००

हायड्रोजन तंत्रज्ञानामुळे प्रदूषणमुक्त प्रवास

या रेल्वेत दोन ड्रायव्हिंग पॉवर कार आणि आठ प्रवासी डबे आहेत. प्रत्येक पॉवर कार १,२०० किलोवॅट शक्ती निर्माण करते. एकूण २,४०० किलोवॅट (सुमारे ३,२०० हॉर्सपॉवर) क्षमतेमुळे रेल्वेला आवश्यक ऊर्जा मिळते.

या रेल्वेची सर्वात मोठी खासियत म्हणजे हायड्रोजन फ्युएल सेल तंत्रज्ञान. हायड्रोजनपासून वीज तयार करताना फक्त पाण्याची वाफ बाहेर पडते. त्यामुळे कार्बन उत्सर्जन जवळपास शून्यावर येते आणि पर्यावरणाचे संरक्षण होते.

सुरक्षितता आणि इंधन क्षमता

रेल्वेमध्ये ४४० किलो संपीडित हायड्रोजन साठवण्याची क्षमता आहे. या संपूर्ण प्रणालीची आंतरराष्ट्रीय स्तरावरील सुरक्षा चाचणी TÜV SÜD संस्थेकडून करण्यात आली आहे.

पूर्ण क्षमतेने धावताना ही रेल्वे दररोज सुमारे ३०० किलो हायड्रोजन वापरेल.

वेग आणि देखभाल

या रेल्वेचा कमाल वेग ११० किमी प्रतितास असला तरी जिंद–सोनीपत मार्गावर ती ७५ किमी प्रतितास वेगाने धावणार आहे. चाचणीदरम्यान रेल्वेने ७५ ते १२० किमी प्रतितास वेगाने यशस्वी धाव घेतली आहे.

या रेल्वेची देखभाल दिल्लीतील शकूरबस्ती डेपोमध्ये करण्यात येणार आहे.

भारतीय रेल्वेसाठी नवा अध्याय

हायड्रोजनवर चालणाऱ्या रेल्वेच्या माध्यमातून भारतीय रेल्वे स्वच्छ ऊर्जा, पर्यावरण संरक्षण आणि आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल टाकत आहे. भविष्यात अशा पर्यावरणपूरक रेल्वेगाड्यांची संख्या वाढवण्याचा भारतीय रेल्वेचा मानस असून, यामुळे हरित वाहतुकीला मोठी चालना मिळण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे

डिस्क्लेमर :

ही बातमी विविध वृत्तसंस्था आणि उपलब्ध अधिकृत माहितीनुसार तयार करण्यात आली आहे. उद्घाटनाची तारीख व इतर तपशील रेल्वे प्रशासनाच्या अधिकृत घोषणेनुसार बदलू शकतात.