पावसाने पाठ फिरवताच मुंबईवर पाणीटंचाईचे सावट; जलसाठा धोक्याच्या पातळीवर

मुंबई : कधीही न थांबणारी मुंबई आता प्रत्येक थेंबाचा हिशोब करत आहे. तीन बाजूंनी समुद्राने वेढलेल्या या महानगरासमोर गंभीर पाणीटंचाईचे संकट उभे राहिले आहे. कारण शहराला पाणीपुरवठा करणाऱ्या सातही तलावांमधील जलसाठा चिंताजनकरीत्या घटला आहे.

मुंबईला पिण्याचे पाणी भातसा, मध्य वैतरणा, अप्पर वैतरणा, मोडक सागर, तानसा, विहार आणि तुळशी या सात तलावांमधून मिळते. सामान्यतः मान्सूनमध्ये हे तलाव भरून वर्षभर शहराची तहान भागवतात. मात्र यंदा मान्सून उशिरा दाखल झाल्याने आणि पावसाने दडी मारल्याने परिस्थिती गंभीर बनली आहे.

बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या (बीएमसी) आकडेवारीनुसार, सातही तलावांमध्ये सध्या केवळ सुमारे १३,००० कोटी लिटर पाणीसाठा उपलब्ध आहे. एकूण १,४४,७३६ कोटी लिटर क्षमतेच्या तुलनेत हा साठा फक्त ८.३४ टक्के इतकाच आहे. गेल्या वर्षी याच काळात हा साठा २६ टक्क्यांहून अधिक होता.

मुंबईची दररोजची पाण्याची गरज ४४६ कोटी लिटरपेक्षा जास्त आहे. त्यामुळे पाऊस लवकर न झाल्यास उपलब्ध पाणीसाठा केवळ काही आठवडेच पुरेल, अशी भीती व्यक्त केली जात आहे.

पाणीपुरवठ्यात १० टक्के कपात

जलसाठा झपाट्याने कमी होत असल्याने बीएमसीने शहरातील पाणीपुरवठ्यात १० टक्के कपात करण्याचा निर्णय घेतला आहे. तसेच बांधकाम प्रकल्प आणि जलतरण तलावांना महानगरपालिकेचे पाणी वापरण्यास मनाई करण्यात आली आहे. मान्सून सक्रिय होईपर्यंत उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करण्यासाठी हे निर्बंध लावण्यात आले आहेत.

पावसाच्या तुटवड्यामुळे वाढली चिंता

भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) माहितीनुसार, या काळात मुंबईत सुमारे २४७.९ मिमी पाऊस होणे अपेक्षित होते. मात्र आतापर्यंत फक्त ४.३ मिमी पावसाची नोंद झाली असून हा आकडा सरासरीपेक्षा जवळपास ९८ टक्के कमी आहे.

राज्यातील अनेक भागांमध्येही पावसाचा मोठा तुटवडा आहे. त्यामुळे जलस्रोतांवर ताण वाढत असून भविष्यातील परिस्थिती अधिक गंभीर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.

केवळ २४ दिवसांचा जलसाठा?

जलव्यवस्थापन तज्ज्ञांच्या मते, तलावांमधील १ टक्का जलसाठा साधारणपणे तीन दिवसांचा पाणीपुरवठा करू शकतो. सध्या जलसाठा ८ टक्क्यांच्या आसपास असल्याने उपलब्ध पाणी अंदाजे २४ दिवस पुरेल, असे गणित मांडले जात आहे.

यामुळे आता मुंबईकरांचे लक्ष आगामी काही दिवसांतील मान्सूनच्या पावसाकडे लागले आहे. हवामान विभागाने २५ ते २६ जूनदरम्यान पावसाची शक्यता वर्तवली असली तरी अद्याप मान्सूनची स्थिती स्थिर झालेली नाही.

दरवर्षी जून ते सप्टेंबर या काळातील पावसावर मुंबईची जलव्यवस्था पूर्णपणे अवलंबून असते. पाऊस चांगला झाल्यास तलाव भरतात आणि वर्षभराची गरज भागवतात. मात्र यंदाचा पावसाचा खंड शहराच्या पाणीपुरवठ्यासाठी मोठे आव्हान ठरत आहे.

Disclaimer

वरील वृत्तलेख उपलब्ध अहवाल, सरकारी आकडेवारी आणि हवामान विभागाच्या माहितीनुसार तयार करण्यात आला आहे. जलसाठा, पर्जन्यमान आणि पाणीपुरवठ्याबाबतची आकडेवारी कालांतराने बदलू शकते. अधिकृत व अद्ययावत माहितीसाठी संबंधित शासकीय विभाग किंवा बृहन्मुंबई महानगरपालिकेच्या अधिकृत निवेदनांचा संदर्भ घ्यावा.