काही विद्यार्थी केवळ गुण मिळवण्यासाठी अभ्यास करतात, तर काही जिज्ञासेपोटी शिकतात. अशाच विद्यार्थ्यांपैकी एक म्हणजे कबीर चिल्लर. JEE Advanced मध्ये ऑल इंडिया रँक २ मिळवून आयआयटी बॉम्बेमध्ये संगणक अभियांत्रिकीचे शिक्षण घेत असलेला कबीर अलीकडेच ५८ व्या आंतरराष्ट्रीय रसायनशास्त्र ऑलिम्पियाड (IChO) मध्ये भारतासाठी सुवर्णपदक जिंकणाऱ्या संघाचा सदस्य ठरला. त्याचे पुढील स्वप्न म्हणजे जगातील प्रतिष्ठित MIT (Massachusetts Institute of Technology) मध्ये उच्च शिक्षण घेणे.
पण कबीरची खरी ओळख त्याच्या रँकमुळे नाही, तर त्याच्या विचारसरणीमुळे आहे.
JEE Advanced चा निकाल लागल्यानंतर कबीरने एक अत्यंत साधी पण प्रभावी गोष्ट सांगितली.
"पेपरच्या आधी मी शांत होतो. पेपरदरम्यानही शांत होतो. आणि पेपरनंतरही शांत होतो."
तसेच त्याने सांगितले,
"मी कधीच नंबर मिळवण्यासाठी अभ्यास केला नाही. मला प्रत्येक गोष्ट नीट समजून घ्यायची होती."
आजच्या स्पर्धेच्या युगात हा विचार प्रत्येक विद्यार्थ्याला नवी दिशा देणारा आहे. कारण खरे शिक्षण म्हणजे केवळ गुण नव्हे, तर विषय समजून घेण्याची सवय.
कबीरच्या यशामागे त्याच्या पालकांची विचारसरणी तितकीच महत्त्वाची आहे.
त्यांचे वडील, स्वतः आयआयटीचे माजी विद्यार्थी असूनही, मुलावर कधीच रँकचे ओझे टाकले नाही. निकालानंतर त्यांनी सांगितले—
"तो कोणताही रँक मिळवला असता तरी आम्ही आनंदीच होतो. हा रँक म्हणजे आमच्यासाठी बोनस आहे."
ही भावना प्रत्येक पालकासाठी एक मोठा संदेश देते—मुलांचे मूल्य त्यांच्या गुणांनी नाही, तर त्यांच्या प्रयत्नांनी ठरते.
कबीरची आई, जी स्वतः शिक्षिका आहेत, त्यांनी नेहमी मुलाच्या क्षमतेवर विश्वास ठेवला.
त्यांच्या मते,
"कबीरने एखादे ध्येय ठरवले की ते पूर्ण केल्याशिवाय तो थांबत नाही."
त्यांनी मुलावर सतत दबाव आणण्याऐवजी त्याच्या जिज्ञासेला आणि आत्मविश्वासाला प्रोत्साहन दिले.
कबीरच्या पालकांनी मुलासाठी तीन गोष्टी केल्या—
शिकण्यासाठी मोकळे वातावरण दिले.
अपयशाची भीती निर्माण होऊ दिली नाही.
निकालापेक्षा प्रयत्नांना महत्त्व दिले.
यामुळे कबीरने अभ्यास हा स्पर्धा म्हणून नव्हे, तर शिकण्याचा आनंद म्हणून स्वीकारला.
पूर्वी टॉपर म्हणजे फक्त अभ्यास करणारा, मित्रांपासून दूर राहणारा विद्यार्थी अशी प्रतिमा होती.
पण कबीर आत्मविश्वासपूर्ण, आनंदी आणि सर्वांशी सहज मिसळणारा आहे. त्याने दाखवून दिले की शैक्षणिक यश आणि आनंदी व्यक्तिमत्त्व हे एकत्र नांदू शकतात.
गुणांपेक्षा ज्ञानाला महत्त्व द्या.
स्वतःची इतरांशी तुलना करू नका.
शांत मनाने अभ्यास करा.
चुका करण्याची भीती बाळगू नका.
जिज्ञासा कायम ठेवा.
मुलांना सतत "पहिला ये" असे सांगण्यापेक्षा—
त्यांचे प्रयत्न ओळखा.
त्यांच्या प्रश्नांना प्रोत्साहन द्या.
अपयशातही त्यांच्यासोबत उभे राहा.
निकाल काहीही असो, त्यांना निःस्वार्थ प्रेम द्या.
असा आधार मिळाला की मुले केवळ परीक्षेतच नव्हे, तर आयुष्यातही मोठी झेप घेतात.
कबीर चिल्लरची कहाणी आपल्याला एक महत्त्वाचा धडा शिकवते—
यश केवळ रँक, गुण किंवा पदकांमध्ये नसते; यश म्हणजे शिकण्याची आवड, शांत मन, आत्मविश्वास आणि आपल्या क्षमतेवर विश्वास.
जेव्हा पालक मुलांवर दबाव टाकण्याऐवजी त्यांना समजून घेतात, त्यांच्यावर विश्वास ठेवतात आणि त्यांना शिकण्याचे स्वातंत्र्य देतात, तेव्हा अशीच यशस्वी आणि आनंदी व्यक्तिमत्त्वे घडतात.
"रँक तात्पुरता असतो... पण ज्ञान, जिद्द आणि चांगले संस्कार आयुष्यभर सोबत राहतात."
हा लेख विविध माध्यमांमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या सार्वजनिक माहितीनुसार तयार करण्यात आला आहे. याचा उद्देश विद्यार्थी, पालक आणि शिक्षकांना प्रेरणा देणे हा आहे. येथे व्यक्त केलेले विचार संबंधित व्यक्तींच्या मुलाखतींवर आधारित आहेत. प्रत्येक विद्यार्थ्याचा प्रवास वेगळा असतो. त्यामुळे यशासाठी एकच मार्ग सर्वांना लागू होईल असे मानू नये.
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
