भारतीय हवाई दलासाठी 'तेजस एमके-2' ठरणार गेमचेंजर; स्वदेशी लढाऊ विमानाला अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाची साथ

नवी दिल्ली | प्रतिनिधी :
भारतीय हवाई दलाची भविष्यातील गरज लक्षात घेऊन विकसित करण्यात येत असलेले स्वदेशी 'तेजस एमके-2' हे बहुउद्देशीय (Multirole) लढाऊ विमान भारताच्या संरक्षण क्षमतेला मोठी बळकटी देणार आहे. अधिक शक्तिशाली इंजिन, अत्याधुनिक सेन्सर्स, आधुनिक एव्हिऑनिक्स आणि वाढीव शस्त्रवाहन क्षमता यामुळे हे विमान भारतीय हवाई दलातील सर्वात सक्षम 4.5 पिढीतील लढाऊ विमानांपैकी एक ठरण्याची अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.

सध्या भारतीय हवाई दलातील जग्वार आणि मिराज-2000 यांसारखी जुनी लढाऊ विमाने टप्प्याटप्प्याने सेवामुक्त होत असून, त्यांच्या जागी स्वदेशी आणि आधुनिक पर्याय उपलब्ध करून देण्याच्या दृष्टीने 'तेजस एमके-2'ची निर्मिती केली जात आहे. हे विमान हलक्या श्रेणीतील तेजस एमके-1ए आणि भविष्यातील पाचव्या पिढीतील AMCA यांच्यातील महत्त्वाचा दुवा ठरणार आहे.

अधिक मोठे, अधिक शक्तिशाली

तेजस एमके-1एच्या तुलनेत एमके-2चे डिझाइन अधिक मोठे असून त्यामध्ये वाढीव इंधन क्षमता, अधिक वजन वाहून नेण्याची क्षमता आणि अधिक लांब पल्ल्याच्या मोहिमा पार पाडण्याची क्षमता असेल. या विमानाचे कमाल टेक-ऑफ वजन सुमारे १७.५ टनांपर्यंत असण्याची अपेक्षा आहे.

अत्याधुनिक इंजिन आणि आधुनिक तंत्रज्ञान

तेजस एमके-2मध्ये General Electric F414-GE-INS6 टर्बोफॅन इंजिन वापरण्याची योजना असून, हे इंजिन सध्याच्या तेजस एमके-1एमधील इंजिनपेक्षा अधिक शक्तिशाली असेल. त्यामुळे विमानाची वेग, चढाई क्षमता, शस्त्रवाहन क्षमता आणि युद्धातील कामगिरी अधिक प्रभावी होणार आहे.

या विमानात मोठा डिजिटल कॉकपिट डिस्प्ले, आधुनिक फ्लाय-बाय-वायर प्रणाली, प्रगत मिशन कॉम्प्युटर, स्वदेशी 'उत्तम' AESA रडार, इन्फ्रारेड सर्च अँड ट्रॅक (IRST) प्रणाली, इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर सूट आणि सेन्सर फ्यूजन यांसारखी आधुनिक तंत्रज्ञान प्रणाली असणार आहे.

बहुउद्देशीय लढाऊ क्षमता

तेजस एमके-2 हवाई वर्चस्व, जमिनीवरील लक्ष्यांवर अचूक हल्ले, समुद्री मोहिमा, शत्रूच्या हवाई संरक्षण यंत्रणेवर कारवाई तसेच गुप्तचर मोहिमा अशा विविध प्रकारच्या लष्करी कारवाया पार पाडण्यास सक्षम असेल. यामध्ये हवेतून हवेत मारा करणारी क्षेपणास्त्रे, अचूक मार्गदर्शित बॉम्ब, अँटी-शिप क्षेपणास्त्रे आणि इतर आधुनिक शस्त्रास्त्रांचा समावेश करता येणार आहे.

जागतिक लढाऊ विमानांशी स्पर्धा

तेजस एमके-2ची तुलना F-16 Block 70, Saab Gripen E, Dassault Rafale आणि F/A-18 Super Hornet यांसारख्या जगातील प्रगत लढाऊ विमानांशी केली जात आहे. तुलनेने कमी खर्च, भविष्यातील स्वदेशी सुधारणा आणि देशांतर्गत उत्पादन क्षमता ही या विमानाची मोठी जमेची बाजू मानली जात आहे.

'आत्मनिर्भर भारत'ला बळ

या प्रकल्पाद्वारे मिशन कॉम्प्युटर, इलेक्ट्रॉनिक वॉरफेअर प्रणाली, फ्लाइट कंट्रोल सॉफ्टवेअर आणि संप्रेषण तंत्रज्ञानासह अनेक स्वदेशी प्रणालींचा वापर वाढविण्यावर भर दिला जात आहे. त्यामुळे संरक्षण क्षेत्रातील परदेशी अवलंबित्व कमी होऊन भारतीय एरोस्पेस उद्योगाला मोठी चालना मिळणार आहे.

विकास प्रक्रियेला वेग

एरोनॉटिकल डेव्हलपमेंट एजन्सी (ADA) आणि हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड (HAL) यांच्या संयुक्त विद्यमाने तेजस एमके-2चा विकास सुरू आहे. सध्याच्या नियोजनानुसार २०२७-२८ दरम्यान पहिला प्रोटोटाइप तयार होण्याची आणि २०२८ मध्ये पहिले उड्डाण होण्याची अपेक्षा आहे. त्यानंतर व्यापक चाचण्या पूर्ण झाल्यावर हे विमान भारतीय हवाई दलात दाखल होईल.

डिस्क्लेमर :
ही बातमी सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध संरक्षणविषयक माहिती आणि माध्यमांतील वृत्तांच्या आधारे तयार करण्यात आली आहे. तेजस एमके-2 प्रकल्पाच्या तांत्रिक वैशिष्ट्यांमध्ये आणि वेळापत्रकात विकास प्रक्रियेनुसार बदल होऊ शकतात. हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने प्रकाशित करण्यात आला आहे.