हिंदू धर्मात पितृपक्षाला अत्यंत महत्त्व आहे. भाद्रपद महिन्याच्या पौर्णिमेपासून आश्विन महिन्याच्या अमावास्येपर्यंत १५ दिवस पितृपक्ष म्हणून साजरे केले जातात. या काळात पूर्वजांची आठवण करून श्राद्ध, तर्पण व पिंडदान केले जाते.
असे मानले जाते की या काळात पितर पृथ्वीवर येतात. तर्पण व पिंडदान केल्याने त्यांना मोक्षप्राप्ती होते. ज्यांना काही कारणास्तव हे विधी करता येत नाहीत, त्यांनी दिवे लावण्याची विशेष कृती केल्यास पितरांचे आशीर्वाद प्राप्त होतात.
आचार्य आनंद भारद्वाज (उज्जैन) यांच्या मते, आश्विन महिन्याची अमावस्या 20 सप्टेंबरच्या रात्री सुरू होऊन 21 सप्टेंबर 2025 च्या रात्रीपर्यंत राहील. उदया तिथीनुसार, श्राद्ध, तर्पण व पिंडदान 21 सप्टेंबर रोजी करणे अत्यंत शुभ मानले गेले आहे.
घराच्या मुख्य प्रवेशद्वारावर तूप किंवा मोहरीच्या तेलाचा दिवा लावा. पाण्याचा कलश ठेवा व दरवाजा उघडा ठेवा. यामुळे नकारात्मक ऊर्जा नष्ट होते व लक्ष्मीचे आगमन होते.
मोहरीच्या तेलाचा दिवा दक्षिण दिशेला बाहेर लावा. असे मानले जाते की अमावस्येच्या संध्याकाळी पितर परत आपल्या लोकात जातात. मार्गावर प्रकाश दिसल्यास ते प्रसन्न होतात व आशीर्वाद देतात.
घरात जिथे पूर्वजांचे फोटो किंवा स्मृतीस्थळ ठेवले असेल, तिथे दिवा लावा. हे कृत्य श्रद्धेचे प्रतीक असून पितरांशी आध्यात्मिक नातं अधिक घट्ट करते.
या दिवशी पिंपळ वृक्षाची पूजा अत्यंत फलदायी मानली जाते. झाडाखाली देवांसाठी तिळाच्या तेलाचा दिवा व पितरांसाठी मोहरीच्या तेलाचा दिवा लावा.
पितरांच्या अपूर्ण इच्छांची व पापांची शांती होते.
घरात सुख-समृद्धी, शांती व मानसिक समाधान येते.
अंधःकार नाहीसा होतो आणि आत्मिक उन्नती होते.
वरील माहिती धार्मिक ग्रंथ, परंपरा आणि श्रद्धांवर आधारित आहे. याची वैज्ञानिक पुष्टी आवश्यक नाही. वाचकांनी हे उपाय स्वतःच्या श्रद्धा व भावनेनुसार स्वीकारावेत.