संकट चतुर्थी 2026: तारीख, महत्त्व आणि श्रीगणेशांना प्रसन्न करण्याचे उपाय

हिंदू धर्मात संकट चतुर्थी हे श्रीगणेशांना अर्पित केलेले एक अत्यंत पवित्र व्रत आहे. हे व्रत विशेषतः मुलांचे आरोग्य, दीर्घायुष्य, सुख-समृद्धी आणि कुटुंबाच्या कल्याणासाठी केले जाते. या दिवशी श्रीगणेशांसोबतच संकट माता आणि चंद्रदेवाची पूजा केली जाते.

संकट चतुर्थीला उत्तर भारतात सकट चौथ किंवा तिलकुटा चौथ असेही म्हणतात. 2026 मध्ये संकट चतुर्थी कोणत्या दिवशी आहे, तिचे धार्मिक महत्त्व काय आहे आणि कोणते उपाय केल्यास श्रीगणेशांची कृपा मिळते, हे जाणून घेऊया.

 संकट चतुर्थी 2026 ची तारीख

हिंदू पंचांगानुसार,

• माघ महिन्यातील कृष्ण पक्षातील चतुर्थी

• प्रारंभ: 6 जानेवारी 2026 रोजी सकाळी 8:01 वाजता

• समाप्ती: 7 जानेवारी 2026 रोजी सकाळी 6:52 वाजता

म्हणूनच, मंगळवार, 6 जानेवारी 2026 रोजी संकट चतुर्थी व्रत पाळले जाईल.

या दिवशी भक्त दिवसभर उपवास करून संध्याकाळी चंद्रदर्शनानंतर पूजा व अर्घ्य अर्पण करतात.

 संकट चतुर्थीचे धार्मिक महत्त्व

संकट चतुर्थी व्रत खालील उद्देशांसाठी केले जाते:

• मुलांचे संरक्षण व आरोग्य

• जीवनातील अडथळे आणि संकटे दूर करण्यासाठी

• श्रीगणेशांची कृपा प्राप्त करून सुख-समृद्धी मिळवण्यासाठी

• नकारात्मक प्रभाव व दोष कमी करण्यासाठी

श्रद्धा, संयम आणि भक्तीने केलेले हे व्रत शांती, यश आणि कुटुंबातील सकारात्मकता वाढवते, असे मानले जाते.

 संकट चतुर्थीला करावयाची दानधर्माची कामे

1 तिळ आणि गूळ दान

या दिवशी तिळ आणि गूळ दान करणे अत्यंत शुभ मानले जाते. यामुळे अडथळे दूर होतात आणि जीवनात स्थैर्य येते, अशी श्रद्धा आहे.

2 गरजूंना उबदार कपड्यांचे दान

हिवाळ्याच्या काळात येणाऱ्या संकट चतुर्थीला पांघरूण, लोकर कपडे, स्वेटर, चप्पल किंवा बूट दान करणे पुण्यकारक मानले जाते. यामुळे कुटुंबातील अडचणी कमी होतात, अशी मान्यता आहे.

 संकट चतुर्थी पूजा विधी

• पहाटे उठून स्नान करावे

• घरात स्वच्छ ठिकाणी पूजा मांडावी

• श्रीगणेश व संकट मातेची मूर्ती किंवा प्रतिमा ठेवावी

• फुले, दुर्वा, धूप, दीप, फळे अर्पण करावीत

• दिवसभर उपवास करावा

• संध्याकाळी चंद्रदर्शनानंतर अर्घ्य द्यावे

• गणेश मंत्रांचा जप व संकट चतुर्थी कथा पठण करावे

• शक्य असल्यास दानधर्म करावा

 निष्कर्ष

संकट चतुर्थी हे केवळ उपवासाचे व्रत नसून श्रद्धा, संयम आणि सेवाभावाचे प्रतीक आहे. या दिवशी मनोभावे पूजा, उपवास आणि दान केल्यास श्रीगणेशांची कृपा प्राप्त होते आणि जीवनातील संकटांवर मात करण्याची शक्ती मिळते, अशी भक्तांची श्रद्धा आहे.

 अस्वीकरण (Disclaimer)

हा लेख हिंदू धार्मिक परंपरा, श्रद्धा आणि उपलब्ध पंचांगावर आधारित माहिती देण्यासाठी तयार करण्यात आला आहे. येथे दिलेली माहिती मार्गदर्शनासाठी असून कोणत्याही धार्मिक विधीच्या परिणामांची हमी दिली जात नाही. धार्मिक किंवा आध्यात्मिक विधी करण्यापूर्वी जाणकार किंवा तज्ज्ञ व्यक्तींचा सल्ला घेणे उचित ठरेल.