माझी तुर्की ची सफर : अदभुत आणि सुंदर कॅपाडोसिया
कॅपाडोसिया प्रदेशाची निर्मिती ६० दशलक्ष वर्षांपूर्वी माउंट एर्सीयेस (आर्जियस), माउंट हसन आणि माउंट गुल्लू येथून लावा आणि राखेच्या मऊ थरांपासून झाली, जो लाखो वर्षांपासून वारा आणि पावसामुळे तयार झाला आहे. कॅपाडोसिया प्रदेशात मानवी वस्ती पाषाणयुगीन काळापासून आहे.
अॅसिरियन आणि पर्शियन सारख्या व्यापारी वसाहतवाद्यांच्या सततच्या हल्ल्यांमुळे कॅपाडोसियाच्या गुंतागुंतीच्या गुहा प्रणाली उदयास आल्या. ख्रिस्तपूर्व सहाव्या शतकानंतर हा प्रदेश पर्शियन लोकांच्या ताब्यात होता, जोपर्यंत अलेक्झांडर द ग्रेट आणि त्याच्या उत्तराधिकाऱ्यांनी ख्रिस्तपूर्व तिसऱ्या शतकात नियंत्रण मिळवले नाही. कॅपाडोसिया १७ इसवी सनात रोमन प्रांत बनला आणि रोमन साम्राज्याचा अधिकृत धर्म बनल्यानंतर ख्रिश्चन वारसा भरभराटीला येऊ लागला. ७ व्या आणि १० व्या शतकादरम्यान कॅपाडोसियावरील अरब आक्रमणांदरम्यान भूमिगत शहरांची संख्या आणि आकार वाढला. तुर्की ताब्यामुळे अखेर कॅपाडोसियामध्ये शांतता आली जी ज्वालामुखीच्या खडकांमध्ये कोरलेल्या अद्भुत चर्चमध्ये दिसून येते. कॅपाडोसियातील जवळजवळ सर्व भित्तिचित्रे ११ व्या आणि १२ व्या शतकातील त्या काळातील आहेत.
कप्पाडोसियाचा भूभाग खडकाळ आहे आणि नवपाषाणकालीन समुदायांपेक्षा शेतीचे उत्पादन खूपच कमी होते. परिणामी, ते कप्पाडोसियाच्या आसपासच्या काही ठिकाणांची निवड करत असत जिथे शिकारी आणि गोळा करणाऱ्यांना आधार देण्यासाठी पुरेसे पाणी आणि वन्यजीव होते. असिकलिहोयुक आणि व्यापार केंद्र कुल्टेपे ही या प्रदेशात वाढलेल्या संस्कृतींची उदाहरणे आहेत. अॅसिरियन व्यापार वसाहतींसह, कप्पाडोसिया हे एक महत्त्वाचे व्यापारी केंद्र आणि तिसऱ्या सहस्राब्दी ईसापूर्व मध्ये मध्य पूर्वेला जाणाऱ्या अनातोलियाचे प्रवेशद्वार बनले. इसापूर्व सहाव्या शतकात झालेल्या पर्शियन आक्रमणांनंतर कप्पाडोसियाची इतिहासात प्रथम नोंद झाली. सम्राट दारायस पहिला आणि झेर्केस यांच्या त्रिभाषिक शिलालेखांमध्ये कप्पाडोसियाचा उल्लेख कप्ततुका असा आहे. इंटरनेटवर काप्ततुका हे पर्शियन नाव सामान्यतः चांगल्या घोड्यांची भूमी म्हणून मानले जाते. कप्पाडोसियाचे प्राचीन शासक हेटियन आणि लुवियन भाषा बोलणारे हित्ती होते आणि या भाषांमध्ये 'कट्टा' म्हणजे खाली. हे कप्पाडोसियाच्या सिद्धांताचे समर्थन करते ज्याचा अर्थ त्यांच्या भाषांमध्ये खालची जमीन आहे.
शक्य असल्यास अवश्य भेट द्यावी असे हे ठिकाण आहे .
डॉ अंजली जाधव,
ठाणे