महाराष्ट्राचं लाडकं व्यक्तिमत्त्व: पु. ल. देशपांडे स्मृतिदिन
पुरुषोत्तम लक्ष्मण देशपांडे – एक साहित्यिक, संगीतकार, नट, वक्ता आणि अस्सल माणूस
स्मृतिदिन विशेष: पु. ल. देशपांडे – हसवता हसवता अंतर्मनाला स्पर्श करणारा लेखक
१२ जून हा दिवस मराठी साहित्यातील एक अमूल्य रत्न – पुरुषोत्तम लक्ष्मण देशपांडे, म्हणजेच आपल्या सर्वांच्या पु. ल. देशपांडे यांचा स्मृतिदिन आहे. २००० साली या दिवशी त्यांनी आपल्याला कायमचं अलविदा केलं, पण त्यांच्या आठवणी, लेखन आणि अजरामर व्यक्तिमत्त्वाच्या रूपात ते आजही आपल्या हृदयात जिवंत आहेत.
कला, विनोद आणि माणुसकीचा संगम
पु. ल. देशपांडे हे केवळ लेखक नव्हते – ते एक अष्टपैलू कलावंत होते. लेखक, संगीतकार, नट, दिग्दर्शक, भाषांतरकार, वक्ता, आणि उत्तम समाजप्रबोधन करणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणून त्यांनी मराठी साहित्यात आणि जनमानसात अढळ स्थान निर्माण केले.
अजरामर साहित्यसंपदा
पु. ल. यांच्या लेखणीतून साकारलेले "व्यक्ती आणि वल्ली", "असामी असामी", "आपुलकी", "वेगळं वेगळं पण एकत्र", "हसवणारे दिवस" अशा अनेक पुस्तकांनी मराठी वाचकांच्या मनात हसत-खेळत आयुष्याकडे बघण्याची एक वेगळी नजर दिली. त्यांच्या भाषेतील सहजता, मार्मिक विनोदबुद्धी आणि मानवी स्वभावांचे बारकावे नेमके टिपण्याची हातोटी विलक्षण होती.
संगीत आणि नाट्यजगतातील योगदान
पु. ल. हे उत्तम हार्मोनियम वादक, संगीत दिग्दर्शक आणि शास्त्रीय संगीतात पारंगत होते. त्यांनी संगीत नाटकांतही मोलाची कामगिरी केली. त्यांच्या "गुणगुणता गाणारे" स्वभावाने अनेक रसिकांना संगीताची गोडी लावली.
व्यक्ती आणि वल्ली – समाजदर्पण
पु. ल. देशपांडे यांच्या "व्यक्ती आणि वल्ली" मधील पात्रं म्हणजे आपल्या आजूबाजूच्या जगातलेच लोक – पण त्यांच्या तिरकस नजरेतून पाहिल्यावर हेच लोक एकाच वेळी मजेशीर आणि अंतर्मुख करणारे वाटतात. हा समाजनिरीक्षणाचा अद्वितीय दृष्टीकोन पु. ल. यांना श्रेष्ठ बनवतो.
शब्दांमधून निर्माण झालेली आपुलकी
पु. ल. यांच्या साहित्यातून फक्त हशा येत नाही – त्यातून प्रेम, माणुसकी, आणि जगण्याच्या ताणांतही हसत राहण्याची शिकवण मिळते. त्यांनी शब्दांमधून आपुलकीची जगाशी नाळ जोडली.
स्मरण
आज त्यांच्या स्मृतिदिनी, त्यांच्या लेखनाचा एक भाग वाचावा, त्यांच्या संगीताचा एखादा सूर ऐकावा, किंवा त्यांच्या नाट्यवाचनाची झलक पाहावी – कारण पु. ल. म्हणजे आनंद, माणुसकी आणि मराठी संस्कृतीचा आत्मा.
पु. ल. आपल्यात आजही आहेत – आपल्या हास्यात, आपल्या बोलण्यात, आपल्या माणुसकीत.
"जय जय महाराष्ट्र माझा, गर्जा महाराष्ट्र माझा" म्हणणाऱ्या या कलावंताला विनम्र अभिवादन.