उंची आणि वजनाचा योग्य समतोल राखणे हे केवळ दिसण्यासाठी नाही, तर संपूर्ण आरोग्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. वैद्यकीय विज्ञानात यासाठी “बॉडी मास इंडेक्स” (BMI) ही पद्धत वापरली जाते. BMI हा उंची आणि वजनाच्या प्रमाणावर आधारित आरोग्याचा अंदाज देतो.
Body Mass Index (BMI) ही पद्धत व्यक्तीचे वजन त्याच्या उंचीच्या तुलनेत योग्य आहे की नाही हे ठरवते.
BMI = वजन (किलो) / (उंची मीटरमध्ये × उंची मीटरमध्ये)
उदाहरण:
वजन = 70 किलो
उंची = 1.83 मीटर
BMI = 70 / (1.83 × 1.83) = 20.90
18.5 पेक्षा कमी → कमी वजन (Underweight)
18.5 ते 24.9 → सामान्य / निरोगी वजन
25 पेक्षा जास्त → जास्त वजन / स्थूलता (Overweight/Obesity)
जरी BMI उपयुक्त असला तरी तो शरीरातील चरबीचे (fat) अचूक मोजमाप करत नाही. विशेषतः दक्षिण आशियाई लोकांमध्ये पोटाभोवती चरबी साठण्याची शक्यता जास्त असते.
पोटातील चरबी ही सर्वात धोकादायक मानली जाते
BMI सामान्य असला तरीही आरोग्याचा धोका असू शकतो
Indian Council of Medical Research यांनी पोटाचा घेर (waist circumference) मोजण्याची शिफारस केली आहे.
पुरुष: 90 सेमी पेक्षा जास्त
महिला: 80 सेमी पेक्षा जास्त
हे असल्यास आरोग्याचा धोका वाढू शकतो.
| उंची | महिलांसाठी (किलो) | पुरुषांसाठी (किलो) |
|---|---|---|
| 5’0” (152 cm) | 40.8 – 49.9 | 43.1 – 53.0 |
| 5’3” (160 cm) | 47.2 – 57.6 | 50.8 – 61.6 |
| 5’5” (165 cm) | 51.2 – 62.6 | 55.3 – 68.0 |
| 5’7” (170 cm) | 55.3 – 67.6 | 60.3 – 73.9 |
| 5’10” (178 cm) | 61.2 – 74.8 | 67.6 – 83.0 |
| 6’0” (183 cm) | 65.3 – 79.8 | 72.6 – 88.9 |
हे आकडे सामान्य मार्गदर्शनासाठी आहेत.
स्नायूंची मात्रा (Muscle Mass)
हाडांची रचना (Bone Density)
जीवनशैली आणि आहार
शारीरिक सक्रियता
Body Mass Index (BMI) हा आरोग्याचा प्राथमिक संकेत आहे, पण तो पूर्ण चित्र दाखवत नाही. योग्य आहार, व्यायाम आणि शरीरातील चरबीचे प्रमाण याकडे लक्ष देणे अधिक महत्त्वाचे आहे. संतुलित शरीरच निरोगी जीवनाची खरी गुरुकिल्ली आहे.
ही माहिती सामान्य आरोग्य जागरूकतेसाठी दिली आहे. BMI आणि वजन-संबंधित मार्गदर्शन वैयक्तिक आरोग्य स्थितीनुसार बदलू शकते. कोणत्याही आरोग्य समस्येसाठी डॉक्टर किंवा तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
