चांद्रयान-4 मिशन: चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवावर लँडिंगसाठी इस्रोने निश्चित केली जागा

बेंगळुरू: भारताच्या अंतराळ संशोधनात आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा गाठण्याच्या दिशेने इस्रो (ISRO) पुढे सरकत आहे. चांद्रयान-4 (Chandrayaan-4) हे मिशन अद्याप किमान दोन वर्षे दूर असले तरी, चंद्रावर लँडिंगसाठी योग्य ठिकाणाची निवड इस्रोने आधीच केली आहे. हे मिशन चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवीय (South Polar) भागात राबवले जाणार आहे.

केंद्र सरकारने चांद्रयान-4 मिशनला मंजुरी दिली असून, हे मिशन भारताचे आजपर्यंतचे सर्वात गुंतागुंतीचे चंद्र अभियान ठरणार आहे. विशेष बाब म्हणजे, हे मिशन लूनर सॅम्पल रिटर्न मिशन (चंद्रावरील नमुने पृथ्वीवर परत आणणे) असणार आहे.

2028 मध्ये प्रक्षेपणाचे लक्ष्य

इस्रोचे अध्यक्ष व्ही. नारायणन यांनी यापूर्वी माहिती देताना सांगितले होते की, चांद्रयान-4 मिशनचे लक्ष्य 2028 असेल. या मोहिमेसाठी सखोल अभ्यास आणि अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात येत आहे.

Mons Mouton भागात चार संभाव्य ठिकाणांचा अभ्यास

इस्रोच्या अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, चंद्रावरील Mons Mouton (मॉन्स मूटॉन) या भागातील चार ठिकाणांचा सविस्तर अभ्यास करण्यात आला. ही ठिकाणे पुढीलप्रमाणे आहेत:

• MM-1

• MM-3

• MM-4

• MM-5

या चारही ठिकाणांचे भूपृष्ठ, उतार, उंची आणि धोक्यांचे प्रमाण यांचे विश्लेषण करण्यात आले. यासाठी इस्रोच्या ऑर्बिटर हाय रिझोल्यूशन कॅमेरा (OHRC) द्वारे घेतलेल्या उच्च दर्जाच्या प्रतिमांचा वापर करण्यात आला.

MM-4 ठिकाण लँडिंगसाठी सर्वाधिक सुरक्षित

सखोल अभ्यासानंतर MM-4 हे ठिकाण चांद्रयान-4 साठी लँडिंगसाठी योग्य असल्याचे आढळून आले. इस्रोच्या अधिकाऱ्यांनुसार:

• 1 किमी x 1 किमी क्षेत्रात कमी धोका

• सरासरी उतार फक्त 5 अंश

• सरासरी उंची 5,334 मीटर

• 24 मीटर x 24 मीटर आकाराच्या सर्वाधिक सुरक्षित ग्रिड्स

या सर्व कारणांमुळे MM-4 हे चांद्रयान-4 मिशनसाठी संभाव्य आणि सुरक्षित लँडिंग साइट मानण्यात आले आहे.

चांद्रयान-4 मिशनची रचना

चांद्रयान-4 मिशनमध्ये पुढील प्रमुख घटक असतील:

• Propulsion Module (PM)

• Descender Module (DM)

• Ascender Module (AM)

• Transfer Module (TM)

• Re-entry Module (RM)

यामध्ये Descender Module (DM) आणि Ascender Module (AM) एकत्रितपणे चंद्राच्या पृष्ठभागावर सॉफ्ट लँडिंग करतील. योग्य नेव्हिगेशन, मार्गदर्शन आणि नियंत्रण प्रणालीच्या साहाय्याने सुरक्षित उतरणी सुनिश्चित केली जाईल.

भारतासाठी ऐतिहासिक टप्पा

चांद्रयान-4 मिशन यशस्वी झाल्यास, भारत चंद्रावरून नमुने गोळा करून ते पृथ्वीवर आणणाऱ्या मोजक्या देशांच्या यादीत सामील होईल. हे मिशन भारताच्या वैज्ञानिक क्षमतेला आणि अंतराळ तंत्रज्ञानातील प्रगतीला जागतिक स्तरावर नवे स्थान मिळवून देईल.

अस्वीकरण (Disclaimer)

हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने तयार करण्यात आला आहे. येथे दिलेली माहिती विविध माध्यमांतील वृत्तांवर आणि उपलब्ध स्रोतांवर आधारित आहे. मिशनच्या वेळापत्रकात, तांत्रिक बाबींमध्ये किंवा धोरणांमध्ये इस्रोतर्फे बदल होऊ शकतात. अधिकृत आणि अद्ययावत माहितीसाठी कृपया इस्रोच्या अधिकृत संकेतस्थळ किंवा निवेदनांचा संदर्भ घ्यावा.