२५ वेळा बदली, मुलाची सहा वेळा शाळा बदलली! IAS अधिकारी तुकाराम मुंढे यांनी मुलांना नागरी सेवेत जाण्याचा सल्ला का देणार नाही, सांगितले कारण

भारतात अनेक तरुणांसाठी IAS अधिकारी होणे हे स्वप्न असते. प्रतिष्ठा, जबाबदारी आणि समाजसेवेची संधी यांमुळे नागरी सेवेकडे अनेक जण आकर्षित होतात. मात्र, महाराष्ट्रातील वरिष्ठ IAS अधिकारी तुकाराम मुंढे यांनी आपल्या मुलांनी नागरी सेवेत येण्याऐवजी उद्योजक किंवा सार्वजनिक जीवनात स्वतंत्रपणे योगदान देणारे नेतृत्व घडवावे, अशी इच्छा व्यक्त केल्याचे वृत्त समोर आले आहे.

Indian Masterminds ने १९ ऑक्टोबर २०२६ रोजी दिलेल्या वृत्तानुसार, ग्लोबल मराठा बिझनेस एक्स्पोमध्ये बोलताना त्यांनी ही भूमिका मांडली. त्यांच्या सुमारे २१ वर्षांच्या प्रशासकीय कारकिर्दीत जवळपास २५ वेळा बदल्या झाल्याचेही वृत्तात नमूद करण्यात आले आहे.

मुलांच्या शिक्षणावर वारंवार बदल्यांचा परिणाम

तुकाराम मुंढे यांच्या कारकिर्दीतील वारंवार बदल्यांचा परिणाम त्यांच्या कौटुंबिक जीवनावरही झाला. प्रत्येक नव्या नियुक्तीसोबत नवीन शहर, नवीन घर आणि मुलांच्या शिक्षणाची जुळवाजुळव करावी लागली.

वृत्तानुसार, त्यांच्या मुलाला पाचवीत पोहोचेपर्यंत तब्बल सहा वेळा शाळा बदलावी लागली.

मुलांसाठी शाळा बदलणे म्हणजे केवळ नवीन वर्गात जाणे नव्हे. जुने मित्र, शिक्षक, परिचित वातावरण आणि दैनंदिन दिनक्रम यांपासून पुन्हा नव्याने सुरुवात करावी लागते. वारंवार होणाऱ्या बदल्यांमुळे कुटुंबालाही अनेक गोष्टींशी जुळवून घ्यावे लागते.

IAS होण्याऐवजी उद्योजकता आणि सार्वजनिक नेतृत्व का?

तुकाराम मुंढे यांची भूमिका नागरी सेवेला नाकारण्यापेक्षा करिअरच्या इतर पर्यायांकडे लक्ष वेधणारी असल्याचे वृत्तातून दिसते.

त्यांच्या मते, तरुणांकडे ज्ञान, ऊर्जा आणि नवीन कल्पना असतात. उद्योजकता किंवा सार्वजनिक नेतृत्वाच्या माध्यमातूनही समाजासाठी महत्त्वपूर्ण काम करता येऊ शकते. अशा क्षेत्रांत स्वतःच्या कल्पनांनुसार काम करण्याची अधिक स्वतंत्र संधी मिळू शकते.

समाजसेवा करण्यासाठी एकच करिअर निवडणे आवश्यक नाही, हा त्यांच्या भूमिकेतून समोर येणारा महत्त्वाचा विचार आहे.

कोण आहेत तुकाराम मुंढे?

तुकाराम मुंढे हे २००५ च्या बॅचचे महाराष्ट्र केडरचे IAS अधिकारी आहेत. प्रशासकीय कामकाजातील कठोर शिस्त आणि नियमांच्या अंमलबजावणीसाठी ते ओळखले जातात.

दिलेल्या वृत्तानुसार, मे २०२६ मध्ये त्यांनी महाराष्ट्राच्या अन्न व औषध प्रशासनाच्या आयुक्तपदाची जबाबदारी स्वीकारली. अन्नातील भेसळ, असुरक्षित खाद्यपदार्थ आणि निकृष्ट दर्जाच्या उत्पादनांशी संबंधित कारवाई हे या विभागाच्या कामाचा भाग आहे.

या अनुभवातून तरुणांनी काय शिकावे?

तुकाराम मुंढे यांच्या अनुभवामुळे करिअर निवडताना काही महत्त्वाचे प्रश्न विचारण्याची संधी मिळते.

• आपल्याला कोणत्या क्षेत्रात काम करण्याची खरी आवड आहे?

• त्या क्षेत्रातील जबाबदाऱ्या आणि आव्हाने स्वीकारण्याची तयारी आहे का?

• करिअरचा कुटुंबाच्या जीवनावर काय परिणाम होऊ शकतो?

• आपल्या कौशल्यांचा उपयोग समाजासाठी कोणकोणत्या मार्गांनी करता येईल?

IAS, उद्योजकता, शिक्षण, संशोधन किंवा सामाजिक नेतृत्व—प्रत्येक क्षेत्रात संधी आणि आव्हाने आहेत. त्यामुळे केवळ प्रतिष्ठा पाहून नव्हे, तर स्वतःची आवड, क्षमता, कौटुंबिक परिस्थिती आणि दीर्घकालीन उद्दिष्टे लक्षात घेऊन करिअरची निवड करणे महत्त्वाचे आहे.

निष्कर्ष

तुकाराम मुंढे यांच्या अनुभवातून एक गोष्ट अधोरेखित होते—करिअरमधील यशाचा विचार करताना त्याचा स्वतःच्या आयुष्यावर आणि कुटुंबावर होणारा परिणामही लक्षात घ्यावा लागतो.

समाजासाठी योगदान देण्याचा मार्ग एकच नसतो; महत्त्वाचे असते ते आपल्या कामातून निर्माण होणारे मूल्य आणि स्वीकारलेल्या जबाबदाऱ्या.

अस्वीकरण: हा लेख उपलब्ध वृत्तातील माहितीनुसार तयार केलेला आहे. तुकाराम मुंढे यांच्या विधानाचा संदर्भ संबंधित वृत्तसंस्थेच्या वृत्तावर आधारित आहे. मूळ भाषणाचा संपूर्ण मजकूर स्वतंत्रपणे पडताळलेला नाही.