आजचा सुविचार : पायथागोरस : मनाची तयारी असेल तर अवघडही सोपे होते

पायथागोरस हे प्राचीन ग्रीक तत्त्वज्ञ आणि गणितज्ञ इ.स.पू. सुमारे ५७०–४९५ या काळात होऊन गेले. त्यांचा जन्म सामोस (Samos) या बेटावर झाला. त्यांनी इजिप्त आणि मध्यपूर्वेतील विविध संस्कृतींमधून ज्ञान आत्मसात केले आणि नंतर दक्षिण इटलीतील क्रोटोन (Croton) या शहरात आपली तत्त्वज्ञानाची शाळा स्थापन केली. त्यांच्या अनुयायांना पायथागोरियन म्हटले जात असे. हे लोक शिस्तबद्ध जीवन, नैतिक नियम आणि अध्ययन यांचा संगम साधत असत.

पायथागोरस प्रामुख्याने पायथागोरस प्रमेयासाठी ओळखले जातात, जे समकोण त्रिकोणाच्या बाजूंमधील संबंध स्पष्ट करते. ही संकल्पना त्यांच्याआधी अस्तित्वात असली तरी त्यांच्या शाळेमुळे ती सुव्यवस्थित पद्धतीने शिकवली गेली. पायथागोरस यांचा ठाम विश्वास होता की संख्या म्हणजेच विश्वाची भाषा. त्यांच्या मते गणित हे केवळ मोजमाप नसून निसर्गातील लपलेली रचना समजून घेण्याचे साधन आहे.

 आजचा सुविचार

कोणतेही काम सोपे असले तरी ते अनिच्छेने केले तर कठीण वाटते.”

 सुविचाराचा अर्थ

या सुविचाराचा अर्थ असा की काम कितीही लहान किंवा सोपे असले, तरी ते मनापासून न करता तक्रार करत केले, तर ते अवघड वाटू लागते. अनेकदा अडचण ही कामात नसून आपल्या दृष्टिकोनात असते. नकारात्मक मनःस्थिती, टाळाटाळ किंवा असंतोष यामुळे साधे कामही त्रासदायक होते. उलटपक्षी, काम स्वीकारून, लक्ष केंद्रित करून आणि सकारात्मकतेने केले तर ते सहज पार पडते. पायथागोरस आपल्याला शिकवतात की आपली मानसिक तयारीच अनुभव ठरवते. उद्देशपूर्ण आणि खुले मन ठेवले तर कठीणही सोपे होते.

गणिताबरोबरच पायथागोरस यांचे आत्मा आणि मानवी वर्तनाबाबतही ठाम विचार होते. त्यांचा पुनर्जन्मावर विश्वास होता आणि म्हणूनच त्यांनी दया, आत्मसंयम आणि सर्व सजीवांप्रती आदर यांचा आग्रह धरला. त्यांच्या अनुयायांनी साधे जीवन, संयमित आहार आणि मौनाचे पालन केले.

पायथागोरस यांनी स्वतः कोणतेही लिखित ग्रंथ सोडले नाहीत, तरी त्यांच्या विचारांचा प्लेटोसारख्या महान तत्त्वज्ञांवर खोल प्रभाव पडला. विज्ञान, तत्त्वज्ञान आणि अध्यात्म यांचा संगम असलेले त्यांचे विचार आजही अभ्यासले जातात आणि मार्गदर्शक ठरतात.

 डिस्क्लेमर

हा लेख पायथागोरस यांच्या जीवनकार्य, विचार आणि प्रसिद्ध सुविचारावर आधारित माहितीपर स्वरूपात लिहिलेला आहे. यामधील उल्लेख हे ऐतिहासिक व तात्त्विक संदर्भांवर आधारित असून कोणत्याही धार्मिक, तात्त्विक किंवा वैचारिक मतप्रवाहाचा प्रचार किंवा विरोध करण्याचा हेतू नाही.