संतश्रेष्ठ ज्ञानेश्वर माऊली संजीवनी समाधी सोहळा, आळंदी — भक्तीच्या महासागरात न्हाऊन निघाली  आळंदी नगरी

आळंदी, पुणे — संत परंपरेच्या समृद्ध वारशाने नटलेल्या आळंदी नगरीत यावर्षीचा संतश्रेष्ठ ज्ञानेश्वर माऊली संजीवनी समाधी सोहळा अत्यंत भक्तिमय वातावरणात संपन्न झाला. कार्तिकी एकादशीच्या निमित्ताने आयोजित करण्यात आलेल्या या सोहळ्यास राज्यभरातून लाखो भाविकांनी उपस्थित राहून दर्शन घेतले.

पहाटे पहाटे काकड आरतीने सोहळ्याची सुरूवात झाली. ज्ञानेश्वर माऊलींच्या मंदिरात विशेष पूजाविधी, रुद्राभिषेक, हरिनाम सप्ताह आणि कीर्तनांच्या माध्यमातून समाधी स्थळ भक्तिभावाने दुमदुमून गेले. मंदिर परिसरात ओसंडून वाहणारी भाविकांची गर्दी, दिंडींची शिस्तबद्ध रांग, टाळ-चिपळ्यांचा गजर आणि दासगान यांच्या स्वरांनी संपूर्ण आळंदी आध्यात्मिक उत्साहाने उजळून निघाली.

समाधी महत्त्वाचा ऐतिहासिक संदर्भ

इ.स. १२९६ मध्ये केवळ २१ वर्षांच्या अल्पवयात संत ज्ञानेश्वर माऊलींनी संजीवनी समाधी घेतल्याचे उल्लेख प्राप्त होतात. चेतनावस्थेत समाधी स्वीकारण्याची ही अद्वितीय घटना महाराष्ट्राच्या संत परंपरेतील एक मोठा टप्पा मानली जाते. ‘‘अमृतानुभव’’ आणि ‘‘ज्ञानेश्वरी’’ सारख्या दिव्य ग्रंथांचे रचनाकार असलेल्या माऊलींच्या समाधी स्थळास आजही भक्तांच्या आध्यात्मिक ऊर्जा आणि शांततेचे केंद्र मानले जाते.

सोहळ्याचे आकर्षण — भक्ती, नृत्य आणि पालखी

सोहळ्याच्या दिवशी काढण्यात आलेल्या विशेष पालखी मिरवणुकीने सर्वांचे लक्ष वेधून घेतले. विविध भागांतून आलेल्या दिंडींनी "ज्ञानोबा-तुकाराम"च्या गजरात शहराचा कोपरा कोपरा गाजवला. महिलांच्या गोंधळ कार्यक्रमांनी वातावरणात पारंपरिक उत्सवाचा रंग भरला.

अनेक स्वयंसेवी संस्थांनी भाविकांसाठी वैद्यकीय छावण्या, पाणी व प्रसाद वितरणाची व्यवस्था केली. स्थानिक प्रशासनाने सुरक्षा, वाहतूक आणि स्वच्छतेची प्रभावी तयारी केल्याने सोहळा सुरळीत पार पडला.

भक्तांची प्रतिक्रिया

सोहळ्यास उपस्थित असलेल्या अनेक भाविकांनी ज्ञानेश्वर माऊलींच्या समाधीजवळ अनुभवल्या जाणाऱ्या आध्यात्मिक शांततेची अनुभूती व्यक्त केली. "माऊलींच्या पायरीवर येताच मनातील थकवा दूर होतो," असे अनेकांचे म्हणणे होते.

संत ज्ञानेश्वरांच्या ‘‘विश्वात्मधर्म’’ आणि ‘‘समत्वभाव’’ या संदेशाचा प्रसार करणारा हा सोहळा यावर्षीदेखील समाजात भक्ती, समता आणि ऐक्याचा संदेश देत उत्साहात पार पडला.

✦ Disclaimer (अस्वीकरण)

ही माहिती धार्मिक आणि सांस्कृतिक संदर्भांवर आधारित असून भक्तांच्या श्रद्धेचा सन्मान राखून सादर करण्यात आली आहे. येथे दिलेली माहिती कोणत्याही प्रकारच्या वादग्रस्त, ऐतिहासिक दाव्यांना अंतिम मानली जाणार नाही. भाविकांच्या श्रद्धा, परंपरा आणि उपलब्ध ग्रंथांवर आधारलेले हे लेखन आहे.