झाशीच्या राणीपूर्वी ब्रिटिशांविरुद्ध रणशिंग फुंकणारी वीरांगना – राणी वेलू नाचियार

 भारताच्या स्वातंत्र्यलढ्याचा इतिहास सांगताना झाशीची राणी लक्ष्मीबाई यांचे नाव अभिमानाने घेतले जाते. मात्र, त्याही आधी ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीविरुद्ध शस्त्र उगारणाऱ्या आणि आपल्या पराक्रमाने इतिहास घडवणाऱ्या एका शूर राणीची कथा अनेकांना माहिती नाही. त्या म्हणजे राणी वेलू नाचियार, ज्यांना "वीरमंगई" अर्थात "शूर स्त्री" म्हणून ओळखले जाते.

बालपणापासूनच पराक्रमाची तयारी

1730 मध्ये जन्मलेल्या वेलू नाचियार या रामनाथपुरमच्या राजघराण्यातील राजकन्या होत्या. राजा चेल्लामुथू विजयारघुनाथ सेतुपती आणि राणी सकंधिमुथाथल यांच्या त्या एकुलत्या एक कन्या होत्या.

लहानपणापासूनच त्यांनी घोडेस्वारी, तलवारबाजी, धनुर्विद्या आणि विविध युद्धकला शिकल्या. त्याचबरोबर अनेक भाषांवरही त्यांचे प्रभुत्व होते. त्यामुळे त्या केवळ शूर योद्धाच नव्हे तर विद्वान शासकही बनल्या.

पतीच्या मृत्यूनंतर घेतली प्रतिशोधाची शपथ

1772 मध्ये ब्रिटिश सैन्य आणि अर्कॉटच्या नवाबाच्या फौजांनी शिवगंगा राज्यावर आक्रमण केले. या हल्ल्यात त्यांचे पती मुथू वडुगनाथ पेरियावुडया थेवर यांचा मृत्यू झाला आणि ब्रिटिशांनी राज्यावर ताबा मिळवला.

हा धक्का सहन करत असतानाही वेलू नाचियार खचल्या नाहीत. आपल्या राज्याचे स्वातंत्र्य पुन्हा मिळवण्याचा निर्धार त्यांनी केला.

आठ वर्षांची तयारी आणि ऐतिहासिक विजय

राज्य वाचवण्यासाठी त्यांनी काही काळ गुप्त ठिकाणी आश्रय घेतला. त्यावेळी त्यांनी हैदर अली यांची मदत मिळवली आणि आठ वर्षे सैन्य उभारणी, नियोजन आणि रणनीती तयार करण्यात घालवली.

अखेर 1780 मध्ये त्यांनी ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीविरुद्ध युद्ध छेडले आणि आपल्या धैर्य, बुद्धिमत्ता व नेतृत्वाच्या बळावर शिवगंगा राज्य पुन्हा जिंकून घेतले. अशा प्रकारे ब्रिटिशांविरुद्ध विजय मिळवणाऱ्या त्या भारतातील पहिल्या महिला शासकांपैकी एक ठरल्या.

दहा वर्षे यशस्वी राज्यकारभार

राज्य पुन्हा मिळवल्यानंतर वेलू नाचियार यांनी सुमारे दहा वर्षे यशस्वीपणे राज्यकारभार सांभाळला. 1796 मध्ये त्यांचे निधन झाले आणि त्यानंतर त्यांच्या कन्येने राज्याची धुरा सांभाळली.

आजही प्रेरणा देणारी वीरांगना

राणी वेलू नाचियार यांचे धैर्य, नेतृत्व आणि देशप्रेम आजच्या पिढीसाठी प्रेरणादायी आहे. संकटांच्या काळात हार न मानता संघर्ष करून विजय मिळवण्याची त्यांची कथा भारतीय इतिहासातील एक उज्ज्वल अध्याय आहे.

स्वातंत्र्यदिनाच्या निमित्ताने अशा अज्ञात पण महान वीरांगनांची आठवण करून घेणे म्हणजे त्यांच्या बलिदानाला आणि पराक्रमाला खरी मानवंदना ठरेल.

डिस्क्लेमर

हा लेख ऐतिहासिक संदर्भ, उपलब्ध माहिती आणि विविध प्रकाशित स्रोतांवर आधारित आहे. इतिहासातील काही घटना व तारखांबाबत संशोधकांमध्ये मतभेद असू शकतात. वाचकांनी अधिकृत ऐतिहासिक दस्तऐवज व संशोधनाचा संदर्भ घ्यावा.