आज आपण एका थोर इतिहासकार, लेखक, नाटककार आणि छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या जीवनकार्याचा प्रकाश पसरवणाऱ्या शिवशाहीर बळवंत मोरेश्वर पुरंदरे, म्हणजेच बाबासाहेब पुरंदरे यांचा जन्मदिन साजरा करत आहोत. २९ जुलै १९२२ रोजी जन्मलेले बाबासाहेब हे शिवचरित्राचे एक अनमोल द्योतक ठरले.
बाबासाहेब पुरंदरे यांनी संपूर्ण आयुष्य छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या चरित्राच्या अभ्यास, संशोधन आणि प्रसारासाठी समर्पित केले. त्यांच्या लेखनातून, व्याख्यानातून आणि नाट्यप्रस्तुतींमधून महाराजांचे कार्य जनसामान्यांपर्यंत पोहोचवण्याचे कार्य त्यांनी केले. त्यांच्या कथनशैलीने लोकांना इतिहासाची गोडी लावली.
बाबासाहेब पुरंदरे यांचे सर्वात प्रसिद्ध कार्य म्हणजे ‘राजा शिवछत्रपती’ हा ग्रंथ. ह्या पुस्तकात त्यांनी महाराजांचे संपूर्ण जीवन, लढाया, धोरणे आणि विचार प्रभावी भाषेत मांडले. हे पुस्तक आजही महाराष्ट्रातील घराघरांत वाचनासाठी आणि प्रेरणेच्या स्रोतासाठी वापरले जाते.
बाबासाहेबांनी ‘जाणता राजा’ हे भव्य ऐतिहासिक नाटक लिहिले आणि दिग्दर्शित केले. हे नाटक भारतातच नव्हे, तर परदेशातही सादर झाले. अनेक कलाकार, यंत्रणांनी सहभागी होऊन तयार केलेल्या या प्रयोगाने लाखो प्रेक्षकांना छत्रपती शिवाजी महाराजांचे जीवन साक्षात अनुभवण्याची संधी दिली.
बाबासाहेब पुरंदरे यांना त्यांच्या इतिहाससेवेबद्दल अनेक सन्मान मिळाले. त्यांना २०१५ मध्ये मोहनधारी दीनानाथ मंगेशकर पुरस्कार आणि २०१९ मध्ये भारत सरकारकडून पद्मविभूषण हा देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचा सर्वोच्च नागरी सन्मान प्राप्त झाला.
शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे हे इतिहास आणि संस्कृती यांचे जिवंत रूप होते. त्यांनी महाराष्ट्राच्या आणि भारताच्या इतिहासात छत्रपती शिवाजी महाराजांचे स्थान अधिक उजळवले. त्यांच्या जन्मदिनी, आपण त्यांच्या कार्याची आठवण करून देत त्यांच्या प्रेरणादायी कार्याला मानवंदना देऊया.
जय शिवराय! जय शिवशाहीर बाबासाहेब पुरंदरे!