३० ऑक्टोबर १९०९ रोजी मुंबई येथे जन्मलेले डॉ. होमी जहांगीर भाभा हे भारतातील अणुऊर्जा आणि अण्वस्त्र विकासाचे जनक म्हणून ओळखले जातात. त्यांचे योगदान केवळ विज्ञानाच्या क्षेत्रापुरते मर्यादित नसून, त्यांनी भारताला वैज्ञानिक दृष्ट्या स्वावलंबी बनविण्याची पायाभरणी केली.
भाभा यांनी केंब्रिज विद्यापीठातून उच्च शिक्षण घेतले आणि भौतिकशास्त्रातील संशोधनादरम्यान त्यांनी “कॉस्मिक किरणे” आणि “क्वांटम थियरी” वर महत्त्वपूर्ण संशोधन केले. परंतु दुसऱ्या महायुद्धाच्या काळात भारतात परतल्यानंतर त्यांनी आपल्या मातृभूमीसाठी कार्य करण्याचा निर्धार केला.
१९४५ मध्ये त्यांनी टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्च (TIFR) ची स्थापना केली, जे भारतातील उच्च दर्जाचे संशोधन केंद्र बनले. पुढे १९४८ मध्ये भारत सरकारने अणुऊर्जा आयोगाची स्थापना केली आणि भाभा हे त्याचे पहिले अध्यक्ष बनले. त्यांच्या नेतृत्वाखाली भारताने अणुऊर्जेच्या शांततामय वापराकडे वाटचाल केली आणि देशात अनेक संशोधन केंद्रांची उभारणी झाली.
त्यांच्या अथक प्रयत्नांमुळे भारताला अणुऊर्जेच्या क्षेत्रात जागतिक स्तरावर ओळख मिळाली. भाभा यांचे स्वप्न होते – “भारताने अणुऊर्जेचा वापर लोककल्याणासाठी करावा, आणि विज्ञान हे राष्ट्राच्या प्रगतीचे साधन बनावे.”
२४ जानेवारी १९६६ रोजी विमान अपघातात त्यांचे निधन झाले, पण त्यांची वैज्ञानिक दृष्टी आणि देशप्रेम आजही भारताच्या प्रगतीच्या वाटचालीला प्रेरणा देते.
स्मरणीय कार्य
टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्च (TIFR) ची स्थापना
अणुऊर्जा आयोगाचे पहिले अध्यक्ष
भारताच्या पहिल्या अणुऊर्जा प्रकल्पाचा पाया
भारतीय वैज्ञानिक पिढीला जागतिक दर्जाचे व्यासपीठ उपलब्ध करून देणे
डॉ. होमी जहांगीर भाभा – भारताच्या विज्ञानाचा दीपस्तंभ!
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
