हिंदू संस्कृतीत सोमवारी भगवान शंकराची पूजा विशेष मानली जाते. श्रावण महिन्यातील तिसरा सोमवार तर अधिक पवित्र मानला जातो. या दिवशी उपवास, रुद्राभिषेक आणि नैवेद्य अर्पण करण्याची प्रथा आहे. यामध्ये “शिवामूठ मूग” अर्पण करण्याची खास परंपरा आहे.
शिवामूठ मूग म्हणजे मूगाच्या डाळीचा नैवेद्य जो विशेषतः श्रावणातील तिसऱ्या सोमवारी भगवान शंकरास अर्पण केला जातो.
मूगाला सात्विक, पवित्र व भगवान शंकराला प्रिय अन्न मानले जाते.
असे मानले जाते की या दिवशी मूग अर्पण केल्याने आरोग्य चांगले राहते, मनःशांती मिळते आणि घरात सुख-समृद्धी वाढते.
शिवमूठ मूग अर्पण केल्याने उपासकाच्या इच्छा पूर्ण होतात व पापांचा नाश होतो, अशी श्रद्धा आहे.
भिजवणे – हरभरा आकाराचे संपूर्ण हिरवे मूग स्वच्छ धुऊन ६–८ तास पाण्यात भिजवा.
निथळणे – भिजलेले मूग पाणी काढून स्वच्छ कपड्यावर पसरवा, थोडेसे वाळू द्या.
शिजवणे (ऐच्छिक) – काही जण मूग हलके उकळून नैवेद्यासाठी वापरतात, तर काहीजण कच्च्या स्वरूपात अर्पण करतात.
अर्पण – मूगाच्या बरोबरच बेलपत्र, पांढरे पुष्प, गंगाजल, फळे व प्रसाद अर्पण करा.
मूग हा प्रथिनांचा, तंतुमय घटकांचा आणि जीवनसत्त्वांचा उत्तम स्रोत आहे.
पचनास हलका, उष्णतेत शरीराला गारवा देणारा व ऊर्जा वाढवणारा आहे.
उपवासात मूग खाल्ल्याने थकवा कमी होतो आणि शरीर ताजेतवाने राहते.
अस्वीकरण (Disclaimer):
वरील माहिती ही धार्मिक परंपरा व सर्वसाधारण आहारविषयक ज्ञानावर आधारित आहे. वैयक्तिक आरोग्य, अॅलर्जी किंवा वैद्यकीय कारणास्तव आहारात बदल करण्यापूर्वी कृपया तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.