गुरुंच्या कार्याला राष्ट्रीय सन्मान!

शिक्षक दिनी २१ प्राध्यापकांना ‘राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कार’**

नवी दिल्ली, २६ऑगस्ट २०२६ : शिक्षक दिनाच्या निमित्ताने देशातील शिक्षण क्षेत्रासाठी अभिमानाची आणि प्रेरणादायी बातमी समोर आली आहे. भारताच्या राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू ५ सप्टेंबर २०२६ रोजी नवी दिल्लीतील विज्ञान भवन येथे उच्च शिक्षण संस्था आणि पॉलिटेक्निकमधील २१ शिक्षक व प्राध्यापकांना राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कार प्रदान करणार आहेत.

या पुरस्कारांमधून केवळ शिक्षकांचा गौरव होत नाही, तर ज्ञान, संशोधन, नवकल्पना आणि विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी आयुष्य समर्पित करणाऱ्या शिक्षणतज्ज्ञांच्या योगदानाला राष्ट्रीय पातळीवर मान्यता मिळते.

२१ शिक्षकांचा राष्ट्रीय सन्मान

यंदाच्या पुरस्कारासाठी निवड झालेल्या २१ जणांमध्ये—

• १२ शिक्षक/प्राध्यापक केंद्रीय उच्च शिक्षण संस्थांमधून,

• ५ शिक्षक राज्य विद्यापीठे व महाविद्यालयांमधून,

• ४ प्राध्यापक पॉलिटेक्निक संस्थांमधून आहेत.

राज्य संस्थांमधील पाच पुरस्कारार्थींमध्ये तीन सरकारी आणि दोन खासगी संस्थांतील शिक्षकांचा समावेश आहे. पॉलिटेक्निकमधील चार पुरस्कारार्थींमध्ये दोन सरकारी आणि दोन खासगी संस्थांतील शिक्षक आहेत.

अनेक क्षेत्रांतील गुणवत्तेचा गौरव

या पुरस्कारार्थींचे कार्य अभियांत्रिकी, विज्ञान, वैद्यक, व्यवस्थापन, कला, संवादशास्त्र, संस्कृत, संगीत-नृत्य, शारीरिक शिक्षण अशा विविध क्षेत्रांत आहे.

IITs, IISERs, AIIMS, केंद्रीय विद्यापीठे आणि पॉलिटेक्निक संस्थांतील शिक्षकांचा यात समावेश आहे. त्यामुळे भारतीय शिक्षणव्यवस्थेतील विविध ज्ञानशाखांना मिळालेला हा व्यापक सन्मान मानला जात आहे.

निवड प्रक्रियाही गुणवत्ताधिष्ठित

राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कारासाठी यंदा ऑनलाइन पद्धतीने नामांकन मागविण्यात आले. स्वयं-नामांकनाबरोबरच संस्थात्मक आणि सहकारी शिक्षकांकडूनही नामांकनाची सुविधा देण्यात आली होती.

उमेदवारांचे मूल्यमापन अध्यापनाची परिणामकारकता, संशोधन व नवकल्पना, समाजाशी असलेला संवाद, संस्थात्मक योगदान आणि शिक्षकांच्या विकासासाठी केलेले कार्य अशा विविध निकषांवर करण्यात आले.

 २०२३ पासून उच्च शिक्षण क्षेत्रालाही सन्मान

राष्ट्रीय शिक्षक पुरस्कारांच्या कक्षेत उच्च शिक्षण संस्था आणि पॉलिटेक्निकमधील शिक्षकांचा समावेश २०२३ पासून करण्यात आला. त्यापूर्वी हा पुरस्कार मुख्यतः शालेय शिक्षकांसाठी होता.

ही व्याप्ती वाढविण्यामागे राष्ट्रीय शिक्षण धोरण २०२०च्या गुणवत्तापूर्ण, प्रेरणादायी आणि सक्षम शिक्षणव्यवस्थेच्या उद्दिष्टांशी सुसंगत असा व्यापक दृष्टिकोन आहे.

एक पुरस्कार… अनेक शिक्षकांसाठी प्रेरणा

राष्ट्रीय पुरस्कार मिळणारे २१ शिक्षक निश्चितच सन्मानाचे मानकरी आहेत; परंतु या निमित्ताने देशभरातील असंख्य शिक्षकांच्या कार्याचीही आठवण होते.

कारण प्रत्येक शिक्षकाला राष्ट्रीय पुरस्कार मिळेलच असे नाही…

पण प्रत्येक शिक्षकाच्या हातून एखाद्या विद्यार्थ्याचे भविष्य घडत असते.

एखाद्या विद्यार्थ्याला पहिल्यांदा आत्मविश्वास देणारा शिक्षक असतो.
एखाद्याच्या अपयशानंतर त्याला पुन्हा उभे करणारा शिक्षक असतो.
एखाद्याच्या मनातील स्वप्न ओळखून त्याला दिशा देणारा शिक्षक असतो.

**म्हणून शिक्षकाचा खरा पुरस्कार केवळ पदक किंवा प्रमाणपत्र नसते;

तो असतो—“सर, मॅडम… तुमच्यामुळे मी आज इथपर्यंत पोहोचलो!” हा विद्यार्थ्याच्या ओठांवरचा एक वाक्यांश.**

५ सप्टेंबरला राष्ट्रपतींच्या हस्ते होणारा हा सन्मान त्या २१ शिक्षकांसाठी गौरवाचा क्षण असेल; पण त्याचबरोबर तो देशातील प्रत्येक समर्पित शिक्षकाला आपल्या कार्याची नवी ऊर्जा देणारा क्षण ठरेल.

 **कारण शिक्षक फक्त शिकवत नाही…

तो पिढ्या घडवतो, स्वप्नांना दिशा देतो आणि राष्ट्राच्या भविष्याची पायाभरणी करतो!**

सर्व पुरस्कारार्थी शिक्षकांचे मनःपूर्वक अभिनंदन!
आणि देशातील प्रत्येक शिक्षकाला शिक्षक दिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा! 

Disclaimer / अस्वीकरण

ही बातमी  उपलब्ध असलेल्या अधिकृत व विश्वसनीय वृत्तस्रोतांच्या आधारे मराठीत सादर केली आहे. पुरस्कारांची संख्या, निवड प्रक्रिया आणि समाविष्ट संस्थांबाबतची माहिती भारत सरकारच्या संबंधित संकेतस्थळावरील माहिती व प्रसिद्ध वृत्तवृत्तांतांवर आधारित आहे. पुरस्कार समारंभ ५ सप्टेंबर २०२६ रोजी नियोजित असल्याने कार्यक्रमाशी संबंधित तपशीलांमध्ये अधिकृत घोषणेनुसार बदल होऊ शकतो. ही बातमी माहितीपर व शैक्षणिक उद्देशाने सादर करण्यात आली आहे.