मोरिंगा वॉटर (शेवग्याचे पाणी) हळूहळू पारंपरिक स्वयंपाकघरातून आधुनिक वेलनेस दिनचर्येत स्थान मिळवत आहे. वाळवलेली मोरिंगा पाने किंवा मोरिंगा पावडर पाण्यात रात्रभर भिजवून हे पाणी तयार केले जाते. हे पाणी बहुतेक वेळा सकाळी उपाशीपोटी घेतले जाते. यामागे कोणतीही फॅशन नसून, दीर्घकाळ चालत आलेला वापर आणि नव्या वैज्ञानिक संशोधनाचा आधार आहे.
Moringa oleifera या वनस्पतीला मराठीत शेवगा, तर इंग्रजीत Drumstick Tree किंवा Horseradish Tree असे म्हणतात. ही वनस्पती मूळची उत्तर भारतातील आहे. शेवग्याच्या झाडाचा जवळजवळ प्रत्येक भाग वापरात येतो—शेंगा, पाने, साल आणि मुळेही.
दक्षिण आशिया आणि आफ्रिकेतील अनेक भागांमध्ये शेवग्याचा वापर पिढ्यान्पिढ्या घरगुती उपायांमध्ये केला जात आहे. अलीकडच्या काळात मात्र या वनस्पतीकडे वैज्ञानिक दृष्टीने अधिक लक्ष दिले जात आहे.
संशोधकांच्या मते, मोरिंगा वनस्पतीत ९० पेक्षा जास्त जैव-सक्रिय घटक आढळतात. यामध्ये अँटीऑक्सिडंट्स आणि अँटी-इन्फ्लेमेटरी घटकांचा समावेश आहे. हे घटक शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह ताण कमी करण्यास मदत करू शकतात.
काही घटकांवर जीवाणूनाशक (antimicrobial) आणि चयापचय (metabolic) सुधारणा करणारे परिणामही अभ्यासले गेले आहेत. त्यामुळे मोरिंगा वॉटरचा उल्लेख अनेकदा रक्तातील साखर आणि कोलेस्ट्रॉल नियंत्रण या संदर्भात केला जातो.
काही संशोधन अभ्यासांमध्ये मोरिंगा आणि रक्तातील साखर यांच्यातील संबंध तपासण्यात आला आहे. 2020 मधील एका पुनरावलोकन अभ्यासानुसार, मोरिंगा सप्लिमेंटेशनमुळे रक्तातील साखरेची पातळी कमी होण्यास मदत झाल्याचे दिसून आले.
मात्र बहुतेक अभ्यासांमध्ये मोरिंगा वॉटरऐवजी मोजलेल्या प्रमाणातील मोरिंगा पावडर वापरण्यात आली होती. या परिणामांसाठी Quercetin, Chlorogenic Acid आणि काही Isothiocyanates हे घटक कारणीभूत असल्याचे संशोधक सांगतात. हे घटक इन्सुलिनची कार्यक्षमता सुधारण्यास मदत करतात.
काही अभ्यासांनुसार मोरिंगा वापरामुळे एकूण कोलेस्ट्रॉल आणि ट्रायग्लिसराइड्स कमी होण्यास, तसेच चांगल्या HDL कोलेस्ट्रॉलमध्ये थोडी वाढ होण्यास मदत होऊ शकते. मात्र हे निष्कर्ष मर्यादित अभ्यासांवर आधारित आहेत.
ब्रिटिश हार्ट फाउंडेशननुसार, उच्च कोलेस्ट्रॉलमुळे हृदयविकार आणि स्ट्रोकचा धोका वाढतो. मोरिंगा संदर्भातील निष्कर्ष आशादायक असले तरी, ठोस निष्कर्षांसाठी अधिक व्यापक मानवी अभ्यास आवश्यक आहेत.
मोरिंगा वॉटर हे कोणतेही औषध नाही किंवा वैद्यकीय उपचारांचा पर्यायही नाही. सध्या उपलब्ध असलेले पुरावे हे पूरक फायदे दर्शवतात, हमखास परिणामांची खात्री देत नाहीत.
या लेखातील माहिती विविध संशोधन अभ्यास आणि पारंपरिक वापरावर आधारित आहे. ही माहिती फक्त सामान्य माहिती व जागरूकतेसाठी देण्यात आली आहे. मोरिंगा वॉटर किंवा कोणतेही नैसर्गिक उपाय हे आजारांवरील उपचार समजू नयेत. मधुमेह, हृदयरोग किंवा अन्य दीर्घकालीन आजार असलेल्या व्यक्तींनी मोरिंगा सेवन करण्यापूर्वी तज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
