भारतीय लष्कराच्या पिनाका रॉकेट प्रणालीचे मोठे आधुनिकीकरण; टाटा अ‍ॅडव्हान्स्ड सिस्टिम्सला महत्त्वाची जबाबदारी

भारतीय लष्कराच्या दीर्घ पल्ल्याच्या अग्रणी तोफखाना प्रणालींपैकी एक असलेली पिनाका मल्टिपल लॉन्च रॉकेट सिस्टिम (MLRS) लवकरच मोठ्या दुरुस्ती व आधुनिकीकरण प्रक्रियेतून जाणार आहे. या कार्यक्रमासाठी टाटा अ‍ॅडव्हान्स्ड सिस्टिम्स लिमिटेड (TASL) ला पुरवठा व तांत्रिक सहाय्याची ऑर्डर देण्यात आली आहे.

ही जबाबदारी भारतीय लष्कराच्या 510 अ‍ॅडव्हान्स बेस वर्कशॉप (ABW) ला कार्यरत असलेल्या पहिल्या पिढीच्या पिनाका प्रणालींच्या ओव्हरहॉल व अपग्रेडसाठी मदत करण्याची आहे.

सार्वजनिक–खासगी भागीदारीचा महत्त्वाचा टप्पा

नवी दिल्ली येथे पार पडलेल्या अधिकृत समारंभात भारतीय लष्कराने टाटा अ‍ॅडव्हान्स्ड सिस्टिम्सकडे ही ऑर्डर सुपूर्द केली. हा उपक्रम भारतीय संरक्षण क्षेत्रातील सार्वजनिक–खासगी भागीदारीचा (PPP) एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.

या सहकार्यामुळे पिनाका प्रणालीची दीर्घकालीन कार्यक्षमता, उपलब्धता आणि युद्धसज्जता कायम राखण्यास मदत होणार आहे.

ओव्हरहॉल व अपग्रेड कसे होणार?

या कार्यक्रमांतर्गत सुरुवातीच्या टप्प्यात:

• काही निवडक पिनाका MLRS आणि

• बॅटरी कमांड पोस्ट्स (BCPs)

यांचा संयुक्तपणे पायलट ओव्हरहॉल करण्यात येणार आहे.

हा टप्पा पूर्ण झाल्यानंतर उर्वरित पिनाका प्रणालींचे ओव्हरहॉल 510 ABW (कॉर्प्स ऑफ EME) कडून केले जाईल. या प्रक्रियेत टाटा अ‍ॅडव्हान्स्ड सिस्टिम्स:

• प्रमाणित सुटे भाग

• गुणवत्ता हमी

• तांत्रिक सहाय्य

पुरवणार आहे.

पिनाका प्रणालीचा विकास: DRDO आणि टाटांचे योगदान

पिनाका MLRS ही संरक्षण संशोधन व विकास संस्था (DRDO) आणि टाटा अ‍ॅडव्हान्स्ड सिस्टिम्स यांच्या संयुक्त प्रयत्नांतून विकसित करण्यात आली आहे. ही प्रणाली:

• सर्व हवामानात कार्यक्षम

• अप्रत्यक्ष तोफगोळा प्रणाली

• उच्च प्रमाणात मारा करण्यास सक्षम

अशी आहे.

या प्रणालीत सुमारे ८० टक्के स्वदेशी घटकांचा वापर करण्यात आला असून, यामुळे भारताची संरक्षण क्षेत्रातील आत्मनिर्भरता अधिक मजबूत झाली आहे.

पिनाका MLRS म्हणजे काय?

पिनाका MLRS ही प्रणाली:

• 8x8 हाय मोबिलिटी वाहनावर आधारित

• आधुनिक उत्सर्जन मानकांनुसार सुसज्ज

• “शूट-अँड-स्कूट” क्षमतेसह

डिझाइन करण्यात आली आहे. त्यामुळे अवघड भूभागातही ती जलद तैनात होऊ शकते आणि शत्रूच्या प्रत्युत्तरापासून सुरक्षित राहते.

प्रगत तंत्रज्ञान व भविष्यासाठी सज्ज प्रणाली

या प्रणालीत:

• मायक्रोप्रोसेसर आधारित ऑल-इलेक्ट्रिक सर्व्हो ड्राइव्ह

• इनर्शियल नेव्हिगेशन सिस्टिम (INS)

• डिजिटल कंट्रोल व पोझिशनिंग सिस्टिम

यांचा वापर करण्यात आला आहे. त्यामुळे ही प्रणाली “नेट सेंट्रिक” युद्ध क्षमतेसह अचूक लक्ष्य भेदण्यात सक्षम आहे.

पिनाका लाँचर:

• पिनाका Mk-I रॉकेट्स

• भविष्यातील मार्गदर्शित (Guided) रॉकेट्स

यांना किरकोळ बदलांमध्ये वापरू शकतो. 120 किमी आणि 300 किमी पल्ल्याच्या नव्या मार्गदर्शित आवृत्त्यांवर DRDO सोबत काम सुरू असल्याचे टाटाने सांगितले आहे.

पिनाका कार्यक्रमातील टाटांची दीर्घकालीन भूमिका

टाटा अ‍ॅडव्हान्स्ड सिस्टिम्स 1989 पासून पिनाका MLRS कार्यक्रमाशी जोडलेली आहे.

• 2006 मध्ये दुसऱ्या पिनाका रेजिमेंटसाठी कंत्राट

• 2016 मध्ये पुनरावृत्ती ऑर्डर

• 2020 मध्ये सहा नवीन रेजिमेंटपैकी दोन रेजिमेंट्सचे वाटप

या माध्यमातून कंपनीने भारतीय लष्कराच्या भूदल युद्ध क्षमतेला मोठे योगदान दिले आहे.

अस्वीकरण (Disclaimer)

हा लेख केवळ माहितीपर उद्देशाने तयार करण्यात आला आहे. यामधील माहिती सार्वजनिक स्त्रोतांवर आधारित असून, संरक्षण धोरण किंवा अधिकृत निर्णयांसाठी याचा संदर्भ घेण्यापूर्वी संबंधित अधिकृत संस्थांच्या घोषणांची खात्री करावी. लेखातील कोणत्याही बदलांसाठी किंवा अद्ययावत माहितीसाठी लेखक जबाबदार राहणार नाही.