फणसाला अनेकदा “उष्णकटिबंधीय फळांचा राजा” असे म्हटले जाते. आकाराने मोठा, चवीला वैशिष्ट्यपूर्ण आणि आरोग्यासाठी अत्यंत फायदेशीर असा हा फळप्रकार दक्षिण व आग्नेय आशियाचा मूळ रहिवासी आहे. फणसामध्ये आवश्यक जीवनसत्त्वे, खनिजे, अँटिऑक्सिडंट्स आणि भरपूर प्रमाणात आहारतंतू (फायबर) असतात, जे एकूण आरोग्यास आधार देतात.
पिकलेला फणस गोड चवीसाठी, तर कच्चा फणस भाजी किंवा चवदार पदार्थांसाठी वापरला जातो. फणसाच्या बिया देखील पोषणमूल्यांनी भरलेल्याच असतात. त्यामुळे फणस हे संपूर्ण आणि नैसर्गिक आरोग्यदायी फळ मानले जाते.
फणसामध्ये खालील आवश्यक घटक मुबलक प्रमाणात आढळतात:
व्हिटामिन C
व्हिटामिन A
पोटॅशियम
मॅग्नेशियम
फायबर
अँटिऑक्सिडंट्स
यामुळे फणस हे अत्यंत पोषक उष्णकटिबंधीय फळ मानले जाते.
फणसातील व्हिटामिन C आणि अँटिऑक्सिडंट्स शरीराला संसर्गांपासून संरक्षण देतात आणि रोगप्रतिकारशक्ती मजबूत करतात.
फणस फायबरने समृद्ध असल्यामुळे:
बद्धकोष्ठता टाळण्यास मदत होते
आतड्यांची हालचाल सुधारते
पचनसंस्था निरोगी राहते
फणसामधील पोटॅशियम:
रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यास मदत करते
उच्च रक्तदाबाचा धोका कमी करते
हृदयाच्या कार्यक्षमतेला आधार देते
याशिवाय, अँटिऑक्सिडंट्समुळे सूज व ऑक्सिडेटिव्ह ताण कमी होतो.
फणस गोड असला तरी त्यातील नैसर्गिक साखर लो-ग्लायसेमिक प्रकाराची असते. फायबरमुळे:
साखरेचे शोषण हळू होते
रक्तातील साखरेची पातळी अचानक वाढत नाही
काही अभ्यासांनुसार फणसाचे पीठ इन्सुलिन संवेदनशीलता सुधारण्यास मदत करू शकते.
फणसामुळे त्वचा तजेलदार व तरुण दिसण्यास मदत होते कारण:
व्हिटामिन C कोलेजन निर्मिती वाढवते
अँटिऑक्सिडंट्स वृद्धत्वाची प्रक्रिया मंदावतात
नैसर्गिक ओलावा त्वचा मऊ ठेवतो
फणस:
तुलनेने कमी कॅलरीयुक्त
फायबरयुक्त असल्यामुळे पोट जास्त वेळ भरलेले ठेवतो
जंक फूडऐवजी चांगला पर्याय ठरतो
फणसातील मॅग्नेशियम आणि कॅल्शियम:
हाडांची घनता वाढवतात
सांध्यांचे आरोग्य टिकवतात
हाडांशी संबंधित आजार टाळण्यास मदत करतात
फणसातील व्हिटामिन A आणि कॅरोटिनॉइड्स:
दृष्टी सुधारण्यास मदत करतात
मॅक्युलर डिजनरेशनचा धोका कमी करतात
डोळ्यांना ऑक्सिडेटिव्ह ताणापासून संरक्षण देतात
फणसामध्ये:
नैसर्गिक साखर (फ्रुक्टोज व सुक्रोज)
चांगले कार्बोहायड्रेट्स
लोह (आयर्न – थकवा कमी करण्यासाठी उपयुक्त)
यामुळे फणस शरीराला त्वरित ऊर्जा देतो.
हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने लिहिण्यात आला आहे. तो वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय नाही. कोणत्याही आजारासाठी किंवा आहारात बदल करण्यापूर्वी डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.