भारताची पहिली स्वदेशी हायड्रोजन प्रवासी ट्रेन सेवेत; हरित रेल्वेकडे ऐतिहासिक पाऊल

नवी दिल्ली : भारतीय रेल्वेने हरित ऊर्जा आणि आधुनिक वाहतूक व्यवस्थेच्या दिशेने महत्त्वाचे पाऊल टाकत देशातील पहिली स्वदेशी हायड्रोजनवर चालणारी प्रवासी ट्रेन सेवेत दाखल केली आहे. हरियाणातील जिंद रेल्वे स्थानकावर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांच्या हस्ते या अत्याधुनिक ट्रेनला हिरवा झेंडा दाखवण्यात आला. या उपक्रमामुळे स्वच्छ ऊर्जा, अत्याधुनिक तंत्रज्ञान आणि पर्यावरणपूरक वाहतुकीच्या दिशेने भारताने महत्त्वाची झेप घेतल्याचे मानले जात आहे.

ही हायड्रोजन ट्रेन हरियाणातील जिंद आणि सोनीपत या स्थानकांदरम्यान सुमारे ८९ किलोमीटर अंतरावर धावणार असून, प्रवाशांना प्रदूषणमुक्त, सुरक्षित आणि आरामदायी प्रवासाचा अनुभव देण्याचा भारतीय रेल्वेचा प्रयत्न आहे.

अत्याधुनिक तंत्रज्ञानाची जोड

भारतीय रेल्वेने विकसित केलेल्या या स्वदेशी ट्रेनमध्ये ३,२०० हॉर्सपॉवर क्षमतेची इंजिन प्रणाली बसवण्यात आली आहे. ट्रेनचा नियमित वेग ताशी ७५ किलोमीटर असून, आवश्यकतेनुसार तो ताशी ११० किलोमीटरपर्यंत वाढवता येऊ शकतो.

या ट्रेनमध्ये १० डबे असून एकाच वेळी सुमारे २,६०० प्रवासी प्रवास करू शकतात. विशेष म्हणजे, जगातील अनेक देशांमध्ये सध्या २ ते ४ डब्यांच्या हायड्रोजन ट्रेन कार्यरत असताना भारताने थेट १० डब्यांची स्वदेशी हायड्रोजन ट्रेन विकसित केल्याचा दावा करण्यात आला आहे.

सुरक्षिततेला सर्वोच्च प्राधान्य

हायड्रोजनसारख्या संवेदनशील इंधनाचा वापर लक्षात घेऊन या ट्रेनमध्ये अत्याधुनिक सुरक्षा यंत्रणा बसवण्यात आली आहे. त्यामध्ये—

• हायड्रोजन गळती शोधणारी प्रणाली

• ज्वाला शोधक (Flame Detector)

• स्वयंचलित शटडाऊन प्रणाली

यांचा समावेश आहे. कोणतीही गळती किंवा तांत्रिक अडचण आढळल्यास हायड्रोजनचा पुरवठा तात्काळ बंद करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे.

परवडणारे प्रवासभाडे

सर्वसामान्य नागरिकांनाही या नव्या तंत्रज्ञानाचा लाभ मिळावा यासाठी ट्रेनचे भाडे परवडणारे ठेवण्यात आले आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, किमान भाडे ५ रुपये तर कमाल भाडे २५ रुपये निश्चित करण्यात आले आहे.

प्रवासाचे वेळापत्रक

• ट्रेन क्र. 74010 : जिंद येथून सकाळी ७:४० वाजता सुटून सोनीपत येथे ९:४० वाजता पोहोचेल.

• ट्रेन क्र. 74009 : सोनीपत येथून सकाळी १०:४० वाजता सुटून जिंद येथे दुपारी १:०० वाजता पोहोचेल.

हरित रेल्वेच्या दिशेने मोठी झेप

वाढते प्रदूषण, जीवाश्म इंधनावरील अवलंबित्व कमी करणे आणि स्वच्छ ऊर्जेला चालना देणे या उद्देशाने भारतीय रेल्वेने हायड्रोजन तंत्रज्ञानाचा अवलंब केला आहे. भविष्यात देशातील इतर मार्गांवरही अशा प्रकारच्या हायड्रोजन ट्रेन सुरू करण्याचा भारतीय रेल्वेचा मानस असल्याचे सांगितले जात आहे. हा प्रकल्प भारताच्या हरित ऊर्जा धोरणातील एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जात आहे.

डिस्क्लेमर

ही बातमी सार्वजनिकरित्या उपलब्ध वृत्तमाहिती आणि अधिकृत घोषणांच्या आधारे माहितीपर स्वरूपात तयार करण्यात आली आहे. हायड्रोजन ट्रेनच्या उद्घाटनाची तारीख, मार्ग, वेळापत्रक, भाडे किंवा इतर तपशील संबंधित सरकारी विभाग अथवा भारतीय रेल्वेकडून वेळोवेळी बदलले जाऊ शकतात. अद्ययावत माहितीसाठी भारतीय रेल्वेच्या अधिकृत माध्यमांचा संदर्भ घ्यावा.