भारतातील विद्यार्थ्यांच्या प्रतिभेला जागतिक स्तरावर पुन्हा एकदा मोठी दाद मिळाली आहे. इयत्ता दहावीमध्ये शिकणाऱ्या महिमा राजपूत हिची 'शक्तीसॅट (ShakthiSAT)' या आंतरराष्ट्रीय विद्यार्थी अंतराळ मोहिमेसाठी निवड झाली आहे. विशेष म्हणजे, या महत्त्वाकांक्षी मोहिमेत १०८ देशांतील विद्यार्थी सहभागी होणार असून भारताचे प्रतिनिधित्व करण्याची संधी महिमाला मिळाली आहे.
महिमाला या मोहिमेची माहिती तिच्या शाळेच्या मुख्याध्यापकांनी आणि मार्गदर्शक शिक्षकांनी दिली. त्यानंतर तिची नोंदणी करण्यात आली आणि कठोर प्रशिक्षणाची सुरुवात झाली. या प्रवासात तिने विज्ञान, उपग्रह तंत्रज्ञान आणि अंतराळ मोहिमांची मूलभूत माहिती आत्मसात केली.
'शक्तीसॅट' मोहिमेअंतर्गत विद्यार्थ्यांना २१ प्रशिक्षण मॉड्यूल्स आणि ३६५ धड्यांद्वारे अवकाश विज्ञानाचे सखोल प्रशिक्षण दिले जाते. उपग्रहांची रचना, त्यांचे कार्य, मिशन नियोजन आणि अंतराळ तंत्रज्ञानाची मूलभूत तत्त्वे विद्यार्थ्यांना प्रत्यक्ष उदाहरणांसह शिकवली जातात. या प्रशिक्षणामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये वैज्ञानिक दृष्टिकोन आणि संशोधनाची आवड वाढण्यास मदत होते.
मोहिमेच्या पुढील टप्प्यात निवड झालेले विद्यार्थी २३ ऑगस्ट रोजी दिल्लीमध्ये एकत्र येणार आहेत. येथे त्यांना प्रत्यक्ष उपग्रह तयार करण्याच्या प्रक्रियेत सहभागी होता येणार आहे. विद्यार्थ्यांसाठी हा अनुभव भविष्यातील वैज्ञानिक आणि तांत्रिक कारकिर्दीसाठी अत्यंत महत्त्वाचा ठरणार आहे.
या आंतरराष्ट्रीय मोहिमेअंतर्गत तयार करण्यात येणाऱ्या उपग्रहांपैकी एक उपग्रह चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरवण्याचे, तर दुसरा चंद्राभोवती कक्षेत फिरवण्याचे उद्दिष्ट आहे. विद्यार्थ्यांना अशा महत्त्वाच्या वैज्ञानिक प्रकल्पाशी जोडून त्यांच्यात संशोधनाची प्रेरणा निर्माण करण्याचा या उपक्रमाचा हेतू आहे.
महिमा राजपूतचे यश हे केवळ तिच्या कुटुंबासाठी किंवा शाळेसाठी नव्हे, तर संपूर्ण देशातील विद्यार्थ्यांसाठी प्रेरणादायी आहे. मेहनत, जिज्ञासा आणि योग्य मार्गदर्शन मिळाल्यास भारतीय विद्यार्थी जागतिक स्तरावर आपली क्षमता सिद्ध करू शकतात, याचे हे उत्तम उदाहरण आहे.
विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या क्षेत्रात भारत वेगाने प्रगती करत असताना अशा संधी विद्यार्थ्यांमध्ये नवसंशोधनाची प्रेरणा निर्माण करतात. भविष्यात भारताला अधिकाधिक वैज्ञानिक, अभियंते आणि अंतराळ संशोधक मिळावेत, यासाठी अशा उपक्रमांचे महत्त्व अधिक आहे.
हा लेख उपलब्ध सार्वजनिक माहितीच्या आधारे माहितीपर उद्देशाने तयार करण्यात आला आहे. 'शक्तीसॅट' मोहिमेचे वेळापत्रक, कार्यक्रम किंवा इतर तपशील संबंधित आयोजक संस्थांकडून बदलले जाऊ शकतात. अद्ययावत आणि अधिकृत माहितीसाठी संबंधित संस्थांच्या अधिकृत घोषणांचा संदर्भ घ्यावा.