आर्टेमिस II : पन्नास वर्षांनंतर चंद्राभोवती मानव मोहिमेकडे नासाचे ऐतिहासिक पाऊल

नासा (NASA) आपल्या महत्त्वाकांक्षी आर्टेमिस II (Artemis II) मोहिमेच्या अंतिम तयारीच्या टप्प्यात प्रवेश करत आहे. ही मोहीम गेल्या ५० वर्षांनंतर चंद्राभोवती जाणारी पहिली मानवी अंतराळ मोहीम ठरणार असून, मानवाच्या चंद्रावरील भविष्यातील उपस्थितीचा मार्ग मोकळा करणारी आहे.

अमेरिकेतील फ्लोरिडा येथील केनेडी स्पेस सेंटरमध्ये अभियंते आणि तंत्रज्ञ दिवसरात्र काम करत आहेत. स्पेस लॉन्च सिस्टिम (SLS) रॉकेट आणि ओरियन (Orion) अंतराळयानाचे एकत्रीकरण पूर्ण झाले असून, आता अंतिम तपासण्या, तांत्रिक चाचण्या आणि प्रक्षेपणपूर्व सराव सुरू आहेत.

आर्टेमिस II ही मोहीम 2022 मध्ये पार पडलेल्या मानवरहित आर्टेमिस I आणि दशकाच्या उत्तरार्धात नियोजित आर्टेमिस III चंद्रावरील उतरणी यांच्यातील महत्त्वाची दुवा आहे. या मोहिमेद्वारे नासा चंद्राभोवती मानवी उपस्थिती सुरक्षित आणि यशस्वीरीत्या शक्य आहे का, याची चाचणी घेणार आहे.

या मोहिमेत चार अंतराळवीर सहभागी होणार आहेत —

• रीड वाईसमन

• व्हिक्टर ग्लोव्हर

• ख्रिस्तिना कोच (नासा)

• जेरेमी हॅन्सन (कॅनेडियन स्पेस एजन्सी)

सुमारे १० दिवसांची ही मोहीम असेल, ज्यामध्ये अंतराळयान चंद्राभोवती फेरी मारून पुन्हा पृथ्वीवर परत येईल. या प्रवासादरम्यान जीवन सहाय्य प्रणाली, अंतराळ नेव्हिगेशन, आपत्कालीन प्रक्रिया आणि डीप स्पेस ऑपरेशन्स यांची प्रत्यक्ष चाचणी होणार आहे.

केनेडी स्पेस सेंटरमधील व्हेईकल असेंब्ली बिल्डिंग (VAB) येथे ओरियन यान SLS रॉकेटवर यशस्वीपणे बसवण्यात आले आहे. सध्या शेवटच्या हार्डवेअर तपासण्या, विद्युत आणि प्रपल्शन प्रणालींची पडताळणी सुरू आहे. त्यानंतर हे संपूर्ण यान क्रॉलर-ट्रान्सपोर्टर 2 द्वारे सुमारे चार मैलांचा प्रवास करत लॉन्च पॅड 39B कडे नेले जाईल.

लॉन्च पॅडवर पोहोचल्यानंतर ड्रेस रिहर्सल घेण्यात येणार आहे. या चाचणीत रॉकेटमध्ये कोट्यवधी गॅलन क्रायोजेनिक इंधन भरून प्रत्यक्ष प्रक्षेपणासारखी परिस्थिती निर्माण केली जाईल. यामुळे इंधन भरण्याची प्रक्रिया, काउंटडाउन आणि आपत्कालीन परिस्थितीतील प्रतिसाद तपासला जाईल.

सर्व चाचण्या यशस्वी झाल्यानंतर नासा फ्लाइट रेडीनेस रिव्ह्यू घेईल. त्यानंतर आर्टेमिस II साठी प्रक्षेपणाची पहिली संधी फेब्रुवारी 2026 मध्ये उपलब्ध होणार आहे, तर काही पर्यायी तारखा एप्रिलमध्ये असू शकतात.

जरी आर्टेमिस II मध्ये चंद्रावर उतरणे अपेक्षित नसले, तरी ही मोहीम मानवजातीच्या चंद्रावरील भविष्यातील दीर्घकालीन उपस्थितीसाठी अत्यंत निर्णायक आहे. अनेक दशकांच्या संशोधनाचा, चाचण्यांचा आणि अनुभवांचा हा परिपाक असून, आर्टेमिस कार्यक्रम मानवाच्या अंतराळ प्रवासातील नवे पर्व सुरू करत आहे.

अस्वीकरण (Disclaimer):
हा लेख सार्वजनिकरित्या उपलब्ध माहितीनुसार तयार करण्यात आला असून तो केवळ माहिती व शैक्षणिक उद्देशासाठी आहे. यामधील तपशील, तारखा किंवा तांत्रिक बाबी नासाच्या अधिकृत निर्णयांनुसार बदलू शकतात. हा लेख कोणत्याही प्रकारचा अधिकृत वैज्ञानिक किंवा धोरणात्मक निवेदन नाही.