बडीशेपचे पाणी त्वचा आणि केसांसाठी किती फायदेशीर? जाणून घ्या योग्य पद्धत आणि महत्त्वाचे फायदे!

नैसर्गिक आरोग्य | 

आपल्या स्वयंपाकघरात सहज उपलब्ध असणारी बडीशेप केवळ जेवणाची चव वाढवण्यासाठीच नाही, तर पारंपरिक पद्धतीने पचनासाठीही वापरली जाते. बडीशेप रात्रभर पाण्यात भिजवून किंवा पाण्यात उकळून तयार केलेले बडीशेपचे पाणी अनेक जण आपल्या दैनंदिन दिनचर्येत समाविष्ट करतात.

बडीशेपमध्ये काही अँटिऑक्सिडंट घटक आणि वनस्पतीजन्य संयुगे असतात. त्यामुळे तिच्या संभाव्य आरोग्यदायी गुणधर्मांविषयी उत्सुकता असते. मात्र, बडीशेपचे पाणी प्यायल्याने त्वचा उजळते, केसगळती थांबते किंवा हार्मोन्स संतुलित होतात, या दाव्यांना पुरेसा मानवी संशोधनाचा आधार उपलब्ध नाही.

 त्वचेसाठी बडीशेपच्या पाण्याचे संभाव्य फायदे

१. त्वचेच्या आरोग्यासाठी मदत

बडीशेपमध्ये अँटिऑक्सिडंट गुणधर्म असलेली काही वनस्पतीजन्य संयुगे आढळतात. संतुलित आहार, पुरेसे पाणी आणि योग्य त्वचासंवर्धन यांसोबत त्यांचा आहारातील समावेश एकूण आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतो. मात्र, बडीशेपचे पाणी प्यायल्याने चेहऱ्यावर नैसर्गिक चमक येते, याचा ठोस पुरावा नाही.

२. त्वचेवरील मुरुमांविषयी काय?

बडीशेपमधील काही घटकांवर प्रयोगशाळेत दाहरोधक आणि सूक्ष्मजीवविरोधी गुणधर्मांसाठी अभ्यास झाला आहे. परंतु बडीशेपचे पाणी प्यायल्याने मुरुम कमी होतात किंवा त्वचेची जळजळ बरी होते, हे सिद्ध झालेले नाही.

३. त्वचेचे अकाली वृद्धत्व रोखता येते का?

अँटिऑक्सिडंट घटक शरीरातील पेशींचे ऑक्सिडेटिव्ह नुकसान कमी करण्याच्या प्रक्रियेत भूमिका बजावतात. मात्र, बडीशेपचे पाणी प्यायल्याने सुरकुत्या कमी होतात किंवा कोलेजनचे उत्पादन वाढते, असे निश्चितपणे म्हणता येत नाही. त्वचेच्या आरोग्यासाठी सूर्यप्रकाशापासून संरक्षण, संतुलित आहार आणि पुरेशी झोप अधिक महत्त्वाची आहेत.

४. शरीरातील पाण्याची गरज पूर्ण करण्यास मदत

बडीशेपचे पाणी हे द्रवपदार्थांचे एक स्रोत आहे. त्यामुळे दिवसभरातील पाण्याच्या सेवनात त्याचा समावेश करता येतो. मात्र, ते शरीरात पाणी विशेष प्रमाणात टिकवून ठेवते किंवा त्वचेतील कोरडेपणा दूर करते, याचा पुरेसा पुरावा नाही.

 केसांसाठी बडीशेपचे पाणी किती उपयुक्त?

१. केसगळती कमी होते का?

बडीशेपमध्ये काही खनिजे असली तरी बडीशेपचे पाणी प्यायल्याने केसांची मुळे मजबूत होतात किंवा केसगळती थांबते, हे सिद्ध झालेले नाही. केसगळतीमागे लोहाची कमतरता, थायरॉईडचे विकार, ताणतणाव किंवा इतर कारणे असू शकतात.

२. केसांची वाढ वाढते का?

केसांच्या वाढीसाठी पुरेसे प्रथिने, लोह, झिंक आणि इतर पोषक घटक आवश्यक असतात. बडीशेपचे पाणी केसांची वाढ जलद करते, यासाठी पुरेसा वैज्ञानिक पुरावा नाही.

३. केसांचा चमकदारपणा टिकवण्यासाठी

संतुलित आहार, योग्य शॅम्पू, केसांना अनुकूल निगा आणि उष्णतेचा मर्यादित वापर यामुळे केसांचे आरोग्य राखण्यास मदत होऊ शकते. बडीशेपचे पाणी प्यायल्याने केस मऊ, चमकदार किंवा कमी कुरळे होतात, हे निश्चित नाही.

४. कोंडा आणि अकाली केस पांढरे होणे

बडीशेपचे पाणी प्यायल्याने कोंडा दूर होतो किंवा अकाली केस पांढरे होणे थांबते, याचे ठोस पुरावे नाहीत. कोंडा कायम राहत असल्यास त्वचारोगतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.

 बडीशेपचे पाणी कसे तयार करावे?

साहित्य:

• बडीशेप – अर्धा ते एक चमचा

• पिण्याचे पाणी – एक ग्लास

कृती:

१. एका ग्लास पाण्यात बडीशेप घालून रात्रभर झाकून ठेवा.

२. सकाळी पाणी गाळून प्या. इच्छेनुसार बडीशेपचे पाणी हलके गरम करूनही घेऊ शकता.

३. हे पेय आवडत असल्यास मर्यादित प्रमाणात आहाराचा भाग बनवू शकता. त्यासाठी रिकाम्या पोटी पिणे आवश्यक नाही.

 बडीशेपचे पाणी पिताना कोणती काळजी घ्यावी?

• बडीशेपच्या पाण्याला कोणत्याही आजारावरील उपचारांचा पर्याय समजू नका.

• बडीशेपची अॅलर्जी असल्यास ते टाळा.

• गर्भधारणा, स्तनपान किंवा नियमित औषधोपचार सुरू असल्यास औषधी स्वरूपात किंवा मोठ्या प्रमाणात सेवन करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

• केसगळती, सतत मुरुम किंवा त्वचेवर डाग वाढत असल्यास योग्य वैद्यकीय तपासणी करून घ्या.

 निष्कर्ष

बडीशेपचे पाणी हे सहज तयार करता येणारे पेय आहे आणि दैनंदिन द्रवपदार्थांच्या सेवनात त्याचा समावेश करता येतो. मात्र, केवळ हे पाणी प्यायल्याने त्वचा उजळणे, मुरुम कमी होणे, केसांची वाढ होणे किंवा केसगळती थांबणे याची हमी देता येत नाही.

निरोगी त्वचा आणि मजबूत केसांसाठी संतुलित आहार, पुरेशी झोप, योग्य त्वचा व केसांची निगा आणि आवश्यकतेनुसार वैद्यकीय सल्ला यांना प्राधान्य द्या.

 डिस्क्लेमर

हा लेख केवळ सामान्य आरोग्यविषयक माहिती आणि जनजागृतीसाठी आहे. बडीशेपच्या पाण्याचे त्वचा व केसांवरील विशिष्ट फायदे सिद्ध करण्यासाठी पुरेसे मानवी संशोधन उपलब्ध नाही. ही माहिती वैद्यकीय निदान किंवा उपचारांचा पर्याय नाही. कोणतीही आरोग्यविषयक समस्या असल्यास पात्र डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.