वेलदोडा हा मसाल्यांचा राजा किंवा "मसाल्यांची राणी" म्हणून ओळखला जातो. त्याचा गोडसर आणि सुगंधी स्वाद चहा, मिठाई, मसालेदार पदार्थ तसेच आयुर्वेदिक औषधांमध्ये मोठ्या प्रमाणात वापरला जातो. बाजारात चांगल्या दर्जाच्या हिरव्या वेलदोड्याची किंमत प्रति किलो 3000 ते 3500 रुपयांपर्यंत असू शकते. त्यामुळे अनेकांना तो महाग वाटतो. मात्र, थोडी काळजी आणि योग्य पद्धत अवलंबल्यास वेलदोड्याची लागवड घरच्या घरी कुंडीत सहज करता येते.
ताजा आणि सुगंधी वेलदोडा मिळतो.
रसायनमुक्त मसाल्याचा वापर करता येतो.
बाजारातील खर्च कमी होतो.
घरातील बागेला आकर्षक हिरवळ मिळते.
सेंद्रिय पद्धतीने मसाले पिकवण्याचा आनंद मिळतो.
वेलदोड्याच्या झाडाला उष्ण आणि दमट हवामान आवडते.
15 ते 35 अंश सेल्सिअस तापमान योग्य असते.
अतिथंड किंवा अतिउष्ण वातावरण टाळावे.
थेट सूर्यप्रकाशापासून झाडाचे संरक्षण करावे.
अंशतः सावलीत किंवा अप्रत्यक्ष प्रकाशात झाड चांगले वाढते.
भुसभुशीत, सेंद्रिय खतयुक्त आणि पाण्याचा निचरा होणारी माती वापरावी.
माती सतत ओलसर ठेवावी, पण पाणी साचणार नाही याची काळजी घ्यावी.
दर्जेदार वेलदोड्याची बियाणे घ्यावीत.
कुंडीत योग्य माती भरावी.
बियाणे समान अंतरावर पेरून हलक्या मातीने झाकावे.
थोडे पाणी द्यावे.
नियमित ओलावा राखल्यास काही आठवड्यांत उगवण सुरू होते.
नर्सरीमधून निरोगी रोपे आणावीत.
मोठ्या कुंडीत रोपांची लागवड करावी.
रोपांच्या मुळांना इजा होणार नाही याची काळजी घ्यावी.
लागवडीनंतर हलके पाणी द्यावे.
कुंडीच्या तळाशी पाणी निचऱ्यासाठी छिद्रे असावीत.
मातीची, सिमेंटची किंवा प्लास्टिकची कुंडी वापरता येते.
झाड वाढल्यानंतर मोठ्या कुंडीत स्थलांतर करणे फायदेशीर ठरते.
नियमित पाणी द्या.
महिन्यातून एकदा सेंद्रिय खत वापरा.
कोरडी किंवा रोगग्रस्त पाने काढून टाका.
झाडाभोवती स्वच्छता ठेवा.
कीड दिसल्यास सेंद्रिय उपायांचा वापर करा.
योग्य वातावरण, नियमित पाणी आणि थोडी काळजी घेतल्यास वेलदोड्याची लागवड घरच्या घरी सहज करता येते. यामुळे ताजा, सुगंधी आणि रसायनमुक्त वेलदोडा मिळण्याबरोबरच घरातील बागेचे सौंदर्यही वाढते. संयम आणि सातत्य ठेवल्यास आपल्या घरातच या मौल्यवान मसाल्याचे उत्पादन घेणे शक्य आहे.
हा लेख सामान्य माहितीच्या उद्देशाने तयार करण्यात आला आहे. हवामान, मातीचा प्रकार, देखभाल आणि स्थानिक परिस्थितीनुसार वेलदोड्याच्या वाढीमध्ये फरक पडू शकतो. लागवडीसाठी स्थानिक कृषी तज्ज्ञ किंवा नर्सरीतील तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे उपयुक्त ठरू शकते.
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
