गोदावरी परुळेकर : आदिवासी हक्कांची निष्ठावान योद्धा

मार्क्सवादी कम्युनिस्ट पक्षाच्या नेत्या, समाजसेविका, लेखिका आणि महाराष्ट्रातील पहिल्या स्त्री वकील म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या गोदावरी शामराव परुळेकर यांचा जन्मदिन हा सामाजिक चळवळीच्या इतिहासातील प्रेरणादायी क्षण आहे. त्यांचा जन्म १४ ऑगस्ट १९०७ रोजी झाला. शिक्षण, समाजसेवा आणि न्यायासाठी संघर्ष ही त्यांची जीवनाची दिशा होती.

गोदावरी परुळेकर यांनी वकिलीच्या क्षेत्रात पाऊल ठेवताच समाजातील अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवला. त्यांना ठाणे जिल्ह्यातील आदिवासींच्या समस्यांनी अतिशय भिडले. जंगलात राहणाऱ्या, शोषण सहन करणाऱ्या आणि आपल्या हक्कांपासून वंचित राहिलेल्या आदिवासींमध्ये जागृती घडवण्यासाठी त्यांनी आयुष्य झोकून दिले. जमीन हक्क, शिक्षण आणि आरोग्याच्या लढ्यात त्या सदैव अग्रस्थानी राहिल्या.

लेखिका म्हणून त्यांनी "जेव्हा मी आदिवासी झाले" सारख्या पुस्तकांमधून आपले अनुभव आणि लढ्याची कहाणी मांडली. त्यांचा ठाम विश्वास होता की सामाजिक बदलासाठी संघर्ष, शिक्षण आणि संघटन या तीन गोष्टी अत्यावश्यक आहेत.

गोदावरी परुळेकर यांचे संपूर्ण आयुष्य हे सामाजिक न्यायासाठी, वंचितांच्या हक्कांसाठी आणि स्त्री-पुरुष समानतेसाठीच्या अखंड लढ्याचे प्रतीक आहे. त्यांच्या कार्यामुळे आजही अनेकांना प्रेरणा मिळते आणि समाज परिवर्तनाचा मार्ग उजळतो.