जेष्ठा गौरी पूजन : परंपरा, श्रद्धा आणि स्त्रीशक्तीचा उत्सव 

हिंदू संस्कृतीत विविध सण-उत्सवांचा वर्षभर उत्सव साजरा केला जातो. गणेशोत्सवानंतर काही भागात विशेषत: महाराष्ट्रात जेष्ठा गौरी पूजन हा महत्त्वाचा उत्सव साजरा केला जातो. हा उत्सव स्त्रीशक्ती, समृद्धी आणि कौटुंबिक एकतेचे प्रतीक मानला जातो.

 जेष्ठा गौरी आगमन

गणेश चतुर्थीनंतर सहसा गौरीचे आगमन भाद्रपद शुद्ध षष्ठीला होते. दोन मूर्ती किंवा मातीच्या प्रतिकृतींना "जेष्ठा गौरी" मानले जाते. काही ठिकाणी या गौरींना महालक्ष्मीचे स्वरूप मानले जाते.

 पूजन पद्धती

1. गौरींचे आगमन उत्साहाने घरात केले जाते.

2. सुंदर रांगोळ्या, तोरणे आणि फुलांनी सजावट केली जाते.

3. गौरींना साडी, अलंकार, फुले आणि हार घालून साजरे केले जाते.

4. महिलांनी व्रत करून गौरीपूजनात विविध नैवेद्य अर्पण केले जातात – मोदक, लाडू, पिठलं-भाकरी, भात, दुध-फळे इ.

5. स्त्रिया एकत्र बसून गौरींच्या कथा, ओव्या व गाणी गातात.

 श्रद्धा आणि महत्त्व

• जेष्ठा गौरी समृद्धी, ऐश्वर्य, संततीसुख आणि कौटुंबिक सौख्याचे प्रतीक आहेत.

• या पूजनात स्त्रियांचा विशेष सहभाग असतो.

• गौरीचे व्रत स्त्रियांना आयुष्यभर सुख-समृद्धी, पतीचे दीर्घायुष्य आणि घरातील ऐश्वर्य प्राप्त व्हावे या भावनेने केले जाते.

 विसर्जन

गौरी दोन दिवस घरात राहतात. त्यानंतर तिसऱ्या दिवशी मोठ्या थाटामाटात विसर्जन केले जाते. या वेळी महिलांच्या डोळ्यांतून अश्रूही येतात, कारण त्या गौरींना "मायच्या रूपात" निरोप देतात.

 निष्कर्ष

जेष्ठा गौरी पूजन हा फक्त धार्मिक उत्सव नाही, तर स्त्रीशक्ती, नात्यांची जपणूक आणि समृद्धीची प्रार्थना आहे. या परंपरेमुळे कौटुंबिक ऐक्य, स्नेह आणि आनंद वृद्धिंगत होतो.