आजकाल सोशल मीडियावर अनेक इन्फ्लुएन्सर्स कोलेजन सप्लिमेंट्सचे फायदे सांगताना दिसतात. त्यांच्या त्वचेवरील चमक, गुळगुळीतपणा आणि तरुण दिसणारा लूक पाहून अनेकांना प्रश्न पडतो — “कोलेजन खरंच त्वचेत इतका बदल घडवते का?”
इंटरनेटवर याबद्दल अनेक दावे केले जातात, पण त्यामागील विज्ञान काय सांगते हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
कोलेजन हा आपल्या शरीरातील अत्यंत महत्त्वाचा प्रथिनांचा प्रकार आहे. शरीरातील एकूण प्रथिनांपैकी सुमारे ३० टक्के भाग कोलेजनचा असतो. त्वचा, केस, नखे, हाडे आणि सांधे यांना मजबुती व लवचिकता देण्याचे काम कोलेजन करते.
हे मुख्यतः अमिनो अॅसिड्सपासून तयार होते आणि त्वचेची रचना टिकवून ठेवण्यास मदत करते. तसेच जखम भरून येणे, मृत त्वचा पेशींची जागा घेणे आणि रक्ताच्या गाठी तयार होण्यामध्येही कोलेजनची भूमिका महत्त्वाची असते.
आपले शरीर नैसर्गिकरित्या कोलेजन तयार करत असते. मात्र वय वाढत गेल्यावर त्याचे उत्पादन कमी होऊ लागते. तज्ज्ञांच्या मते, साधारणपणे दरवर्षी कोलेजन निर्मितीमध्ये १ टक्क्यांनी घट होते.
यामुळे त्वचेची लवचिकता कमी होते, सुरकुत्या दिसू लागतात आणि त्वचा सैल वाटू लागते.
कोलेजन सप्लिमेंट्स पावडर, कॅप्सूल किंवा ड्रिंकच्या स्वरूपात उपलब्ध असतात. यात “हायड्रोलाइज्ड कोलेजन” किंवा “कोलेजन पेप्टाइड्स” असतात, जे शरीराला सहज शोषता येतात.
हे सप्लिमेंट घेतल्यानंतर शरीर त्याचे अमिनो अॅसिड्समध्ये विघटन करते आणि नंतर नवीन कोलेजन तयार करण्यासाठी त्यांचा उपयोग करते.
कोलेजन त्वचेतील पाण्याचे प्रमाण टिकवून ठेवण्यास मदत करू शकते. त्यामुळे त्वचा अधिक मऊ, तजेलदार आणि प्लंप दिसू शकते.
काही अभ्यासांनुसार नियमित कोलेजन सेवनामुळे त्वचेची लवचिकता सुधारू शकते आणि फाईन लाईन्स कमी दिसू शकतात.
कोलेजन शरीरातील ऊती दुरुस्त करण्यास मदत करते. त्यामुळे जखमा लवकर भरून येण्यातही त्याचा उपयोग होऊ शकतो.
“Hydrolysed Collagen” किंवा “Collagen Peptides” असलेले उत्पादन निवडा.
दररोज साधारण २.५ ते १० ग्रॅम डोस अनेक अभ्यासांमध्ये वापरला गेला आहे.
परिणाम दिसण्यासाठी साधारण ८ ते १२ आठवडे लागू शकतात.
कोणतेही सप्लिमेंट सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
बोन ब्रॉथ
मासे
चिकन
अंड्याचा पांढरा भाग
व्हिटॅमिन C कोलेजन तयार होण्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
आहारात या गोष्टींचा समावेश करा:
संत्री
मोसंबी
बेरीज
ढोबळी मिरची
अल्ट्राव्हायोलेट किरणांमुळे त्वचेतील कोलेजन तुटू शकते. त्यामुळे रोज सनस्क्रीन वापरणे आवश्यक आहे.
योग्य झोपेमुळे शरीरातील पेशींची दुरुस्ती आणि पुनर्निर्मिती चांगल्या प्रकारे होते.
कोलेजन सप्लिमेंट्स त्वचेच्या आरोग्यास काही प्रमाणात मदत करू शकतात, विशेषतः त्वचेतील ओलावा आणि लवचिकता सुधारण्यासाठी. मात्र हे कोणतेही “जादुई उपाय” नाहीत. संतुलित आहार, चांगली झोप, पुरेसे पाणी आणि त्वचेची योग्य काळजी या गोष्टी तितक्याच महत्त्वाच्या आहेत.
ही माहिती सामान्य आरोग्यविषयक जागरूकतेसाठी आहे. याचा उद्देश वैद्यकीय सल्ला देणे नाही. कोणतेही सप्लिमेंट किंवा औषध सुरू करण्यापूर्वी तज्ज्ञ डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. प्रत्येक व्यक्तीची शारीरिक गरज आणि आरोग्यस्थिती वेगळी असू शकते.
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
