भारताच्या राष्ट्रप्रेमाला सुरेल आकार देणाऱ्या आणि देशभक्तीच्या भावनांना शब्द देणाऱ्या ‘सारे जहाँसे अच्छा हिंदोस्ताँ हमारा’ या अमर गीताचे रचनाकार मोहम्मद इक्बाल यांचा जन्म ९ नोव्हेंबर १८७७ रोजी झाला. आज त्यांच्या जन्मदिनानिमित्त आपण त्या महान कवीला स्मरतो, ज्यांनी भारतीय एकतेचा आणि आत्मसन्मानाचा संदेश आपल्या कवितेतून दिला.
मोहम्मद इक्बाल हे फक्त कवी नव्हते, तर विचारवंत, तत्त्वज्ञ आणि समाजजागृती करणारे लेखक होते. त्यांचा जन्म सियालकोट (आताचा पाकिस्तान) येथे झाला. शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी आपल्या लेखनातून स्वातंत्र्य, आत्मभान आणि राष्ट्रीय एकता यांचे महत्त्व अधोरेखित केले.
१९०४ मध्ये लिहिलेलं ‘तराना-ए-हिंदी’ हे गाणं म्हणजेच आजचं प्रसिद्ध गीत —
“सारे जहाँसे अच्छा हिंदोस्ताँ हमारा...”
या गीताने भारतीय जनतेच्या हृदयात देशप्रेमाची ठिणगी पेटवली. शाळा, महाविद्यालये, कार्यक्रम, आणि राष्ट्रीय उत्सवांमध्ये हे गीत आजही प्रेरणा देतं.
मोहम्मद इक्बाल यांनी आपल्या लेखनातून शिकवले की —
आपल्या देशावर निस्सीम प्रेम करा.
एकता आणि बंधुता या मूल्यांना नेहमी जपा.
प्रगतीचा मार्ग म्हणजे शिक्षण, संस्कार आणि आत्मविश्वास.
आजच्या तरुण पिढीने इक्बाल यांच्या कवितेतून प्रेरणा घेऊन देशाच्या विकासात आपले योगदान द्यावे, हीच खरी श्रद्धांजली ठरेल.
मोहम्मद इक्बाल यांच्या जन्मदिनानिमित्त आपण त्यांच्या विचारांचा आणि कवितेचा आदरपूर्वक स्मरण करूया. त्यांनी दिलेला संदेश — “वतन की मिट्टी से महक आती है, इन्सानियत की खुशबू” — आजही आपल्या मनाला स्पर्शून जातो.
हा लेख शैक्षणिक आणि प्रेरणादायी उद्देशाने लिहिलेला आहे. यात दिलेली माहिती ऐतिहासिक संदर्भांवर आधारित आहे आणि कोणत्याही राजकीय अथवा धार्मिक मतप्रदर्शनाचा हेतू नाही.