'टेक्स्टाईल सिटी ऑफ इंडिया' म्हणून कोयंबतूरची ओळख; भारतीय वस्त्रोद्योगाचे प्रमुख केंद्र

तामिळनाडूमधील कोयंबतूर शहराला 'टेक्स्टाईल सिटी ऑफ इंडिया' म्हणून ओळखले जाते. देशातील कापूस सूत उत्पादन, वस्त्रोद्योग, सूतगिरण्या, वस्त्रनिर्मिती आणि कापड निर्यात यांचे हे एक प्रमुख केंद्र आहे. अनुकूल हवामान, कुशल मनुष्यबळ आणि मजबूत औद्योगिक पायाभूत सुविधांमुळे कोयंबतूरने भारतीय वस्त्रोद्योगात महत्त्वाचे स्थान मिळवले आहे.

'टेक्स्टाईल सिटी' का म्हटले जाते?

कोयंबतूरमध्ये हजारो सूतगिरण्या (Spinning Mills), पॉवरलूम, विणकाम उद्योग आणि रेडिमेड वस्त्रनिर्मिती करणारे कारखाने कार्यरत आहेत. येथे तयार होणारे कापूस सूत, कापड, निटवेअर आणि होम टेक्स्टाईल उत्पादने देशांतर्गत बाजारपेठेबरोबरच जगभर निर्यात केली जातात.

कापूस सूत उत्पादनात आघाडी

कोयंबतूर हे भारतातील कापूस सूत उत्पादनाचे प्रमुख केंद्र मानले जाते. येथे उत्पादित होणारे सूत तामिळनाडू, महाराष्ट्र, गुजरातसह देशातील विविध वस्त्रनिर्मिती उद्योगांना पुरवले जाते. त्यामुळे देशाच्या वस्त्रोद्योग साखळीत या शहराची महत्त्वाची भूमिका आहे.

संपूर्ण वस्त्रोद्योग साखळी एका परिसरात

कोयंबतूरमध्ये कापूस खरेदी, सूत निर्मिती, विणकाम, रंगाई, छपाई आणि रेडिमेड वस्त्रनिर्मिती या सर्व प्रक्रिया एकाच औद्योगिक पट्ट्यात होत असल्याने उत्पादन खर्च कमी होतो आणि कार्यक्षमता वाढते. त्यामुळे हे शहर वस्त्रोद्योगासाठी आदर्श केंद्र मानले जाते.

निर्यातीतही मोठे योगदान

येथून सूत, कापड, टॉवेल्स, निटवेअर आणि तांत्रिक वस्त्रांची (Technical Textiles) अनेक देशांमध्ये निर्यात केली जाते. वस्त्रोद्योगातील या मोठ्या निर्यातीमुळे भारताच्या परकीय चलन उत्पन्नातही महत्त्वाचे योगदान मिळते.

वस्त्रोद्योग यंत्रसामग्रीचेही केंद्र

कोयंबतूरमध्ये वस्त्रोद्योगासाठी लागणारी अत्याधुनिक यंत्रसामग्री, मोटर्स, सुटे भाग आणि अभियांत्रिकी उपकरणांचे मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन होते. त्यामुळे हे शहर आशियातील महत्त्वाच्या टेक्स्टाईल मशीनरी उत्पादन केंद्रांपैकी एक मानले जाते.

वस्त्रोद्योगाबाबत काही महत्त्वाच्या बाबी

• भारतातील वस्त्रोद्योगाचा इतिहास सिंधू संस्कृतीपर्यंत पोहोचतो.

• वस्त्रोद्योग आणि परिधान (Apparel) क्षेत्र हे देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे सर्वाधिक रोजगार देणारे क्षेत्र आहे.

• भारत हा जगातील सर्वात मोठ्या कापूस उत्पादक आणि कापूस सूत निर्यातदार देशांपैकी एक आहे.

• पॉलिस्टर, नायलॉन आणि इतर कृत्रिम तंतूंचा वापरही वस्त्रोद्योगात मोठ्या प्रमाणावर केला जातो.

• भारतातून दरवर्षी मोठ्या प्रमाणावर वस्त्रे, सूत, होम टेक्स्टाईल आणि तांत्रिक कापडाची निर्यात केली जाते.

मजबूत औद्योगिक पायाभूत सुविधा, आधुनिक उत्पादन तंत्रज्ञान आणि कुशल मनुष्यबळाच्या बळावर कोयंबतूरने भारताच्या वस्त्रोद्योगात आपले वेगळे स्थान निर्माण केले असून, त्यामुळेच या शहराला 'टेक्स्टाईल सिटी ऑफ इंडिया' म्हणून ओळखले जाते.

डिस्क्लेमर :
हा लेख विविध सार्वजनिक माहिती स्रोतांच्या आधारे मराठीत तयार करण्यात आला आहे. 'टेक्स्टाईल सिटी ऑफ इंडिया' ही कोयंबतूरची प्रचलित आणि व्यापकपणे वापरली जाणारी ओळख असून, ती कोणतीही अधिकृत शासकीय पदवी नाही. हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने प्रकाशित करण्यात आला आहे.