जगातील सर्वात उंच आणि कठीण रणांगण म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या सियाचेन ग्लेशियरवरील कुमार पोस्ट येथे कार्यरत होणाऱ्या भारतीय लष्कराच्या पहिल्या महिला अधिकारी म्हणून कॅप्टन शिवा चौहान यांनी इतिहास रचला आहे.
20,000 फूटांहून अधिक उंचीवर, अत्यंत कमी ऑक्सिजन, उणे तापमान, हिमवादळे आणि जीवघेण्या परिस्थितीत देशसेवा करणे हे भारतीय सैन्यातील सर्वात कठीण जबाबदाऱ्यांपैकी एक मानले जाते. अशा आव्हानात्मक ठिकाणी कॅप्टन शिवा चौहान यांची नियुक्ती ही केवळ वैयक्तिक यशाची गोष्ट नसून, भारतीय महिलांच्या सामर्थ्याचा आणि भारतीय सैन्याच्या बदलत्या विचारसरणीचा अभिमानास्पद टप्पा आहे.
राजस्थानातील उदयपूर येथे जन्मलेल्या शिवा चौहान यांनी वयाच्या अवघ्या 11व्या वर्षी वडिलांचे छत्र गमावले. मात्र, त्यांच्या आईने शिक्षण आणि देशसेवेचे स्वप्न जिवंत ठेवले.
सिव्हिल इंजिनिअरिंगची पदवी पूर्ण केल्यानंतर त्यांनी Short Service Commission (Technical) साठी तयारी केली आणि SSB (इलाहाबाद) परीक्षेत ऑल इंडिया रँक 1 मिळवला. त्यानंतर ऑफिसर्स ट्रेनिंग अकॅडमी (OTA), चेन्नई येथील कठोर प्रशिक्षण पूर्ण करून मे 2021 मध्ये त्या Corps of Engineers मध्ये अधिकारी म्हणून नियुक्त झाल्या.
सियाचेनवर नियुक्ती मिळण्यापूर्वी त्यांनी विशेष उच्च-उंची प्रशिक्षण यशस्वीरित्या पूर्ण केले. यात समाविष्ट होते—
हिमभिंतीवर चढाई
ग्लेशियरवर हालचाल तंत्र
हिमस्खलन बचाव प्रशिक्षण
क्रेव्हास (हिमखाई) रेस्क्यू
अत्यंत थंड हवामानात जगण्याचे प्रशिक्षण
कमी ऑक्सिजनमध्ये ऑपरेशन करण्याचे प्रशिक्षण
हे प्रशिक्षण पूर्ण केल्यानंतर 2 जानेवारी 2023 रोजी त्यांची कुमार पोस्ट येथे ऑपरेशनल नियुक्ती करण्यात आली.
जुलै 2022 मध्ये सुरा सोई सायकलिंग मोहिमेचे नेतृत्व करत त्यांनी सियाचेन वॉर मेमोरियल ते कारगिल वॉर मेमोरियल असा सुमारे 508 किमीचा प्रवास 11 दिवसांत पूर्ण केला. या मोहिमेत त्यांच्या नेतृत्वगुणांची आणि जिद्दीची प्रचिती संपूर्ण देशाला आली.
कॅप्टन शिवा चौहान यांचा प्रवास सांगतो की—
परिस्थिती कितीही कठीण असली तरी जिद्द आणि मेहनत आपल्याला शिखरावर पोहोचवू शकते.
महिलांसाठी कोणतेही क्षेत्र अशक्य नाही.
देशसेवा, नेतृत्व आणि समर्पण यांना लिंगभेद नसतो.
त्यांचे हे यश लाखो तरुण-तरुणींना भारतीय सैन्यात करिअर करण्याची प्रेरणा देणारे आहे.
सलाम कॅप्टन शिवा चौहान! ????????
तुमच्या धैर्याला, जिद्दीला आणि देशसेवेला मनःपूर्वक अभिवादन!
ही माहिती विविध सार्वजनिकरित्या उपलब्ध वृत्तस्रोत, भारतीय सैन्याने प्रसिद्ध केलेली माहिती आणि उपलब्ध अहवालांच्या आधारे मराठीत माहितीपर स्वरूपात सादर करण्यात आली आहे. यामागील उद्देश कॅप्टन शिवा चौहान यांच्या प्रेरणादायी कार्याची माहिती पोहोचवणे हा असून, कोणत्याही प्रकारचा राजकीय किंवा अधिकृत दावा करण्याचा हेतू नाही. काही तपशील कालांतराने अद्ययावत होऊ शकतात.
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
