फिटकरी (Alum) ही अनेक भारतीय घरांमध्ये नेहमीच वापरली जाणारी एक पारंपरिक वस्तू आहे. तिचे औषधी, जंतुनाशक आणि शुद्धीकरणाचे गुणधर्म सर्वज्ञात आहेत. मात्र दैनंदिन उपयोगांबरोबरच फिटकरीचे धार्मिक व आध्यात्मिक विधींमध्येही विशेष महत्त्व आहे.
प्राचीन काळापासून फिटकरीचा वापर वाईट ऊर्जा दूर करण्यासाठी, नजरदोष काढण्यासाठी आणि व्यक्ती व परिसरातील ऊर्जा संतुलन पुनर्स्थापित करण्यासाठी केला जातो.
लोकधारणा आणि पारंपरिक श्रद्धांनुसार फिटकरी नकारात्मक ऊर्जा व सूक्ष्म आभामंडलातील (aura) बिघाड शोषून घेते. जरी हे उपाय वैज्ञानिक आधारावर नसले, तरी भावनिक ताण, अकारण दुखणी, अस्वस्थता किंवा नकारात्मकता जाणवत असताना आजही अनेक जण हे उपाय करतात.
कच्च्या फिटकरीचा मध्यम तुकडा व्यक्तीच्या डोक्याभोवती सात वेळा उजव्या दिशेने (clockwise) फिरवला जातो. या वेळी मनात प्रार्थना किंवा रक्षणमंत्र म्हटले जातात. नंतर ती फिटकरी वाहत्या पाण्यात विसर्जित केली जाते किंवा जाळली जाते. जळताना आवाज येणे किंवा आकार बदलणे हे नकारात्मक ऊर्जा शोषली गेल्याचे लक्षण मानले जाते.
झोप न लागणे, वाईट स्वप्ने पडणे किंवा मानसिक अस्वस्थता असल्यास झोपण्यापूर्वी उशीखाली फिटकरीचा छोटा तुकडा ठेवण्याचा सल्ला दिला जातो. असे मानले जाते की फिटकरी रात्री नकारात्मक विचार आणि मानसिक ताण शोषून घेते. दररोज नवीन फिटकरी वापरणे योग्य मानले जाते.
लोखंडी पातेल्यात फिटकरी तापवून ती फुटेपर्यंत किंवा उग्र वास येईपर्यंत गरम केली जाते. काहीजण त्यात कापूरही घालतात. नंतर ते पातेलं घरातील खोल्यांत, विशेषतः दरवाजे-खिडक्यांजवळ फिरवले जाते. या विधीमुळे घरातील वातावरण शुद्ध होते आणि शांतता येते, अशी श्रद्धा आहे.
स्नानाच्या पाण्यात फिटकरीचा छोटा तुकडा विरघळवून मानेखालून आंघोळ केली जाते. भावनिक ताण, गर्दीच्या ठिकाणी जाणे किंवा थकवणाऱ्या प्रसंगांनंतर हा उपाय केल्यास शरीरातील नकारात्मक ऊर्जा दूर होते, असे मानले जाते.
फिटकरीचा छोटासा तुकडा पर्स, खिशात किंवा बॅगेत ठेवणे हा एक निष्क्रिय संरक्षण उपाय मानला जातो. प्रवासात, कामाच्या बैठकीत किंवा सामाजिक कार्यक्रमांमध्ये नकारात्मक प्रभावापासून संरक्षण मिळते, अशी लोकांची श्रद्धा आहे.
फिटकरीवरील हे उपाय परंपरा, श्रद्धा आणि अनुभवांवर आधारित आहेत. अनेकांसाठी हे उपाय मानसिक दिलासा आणि सकारात्मकतेची भावना निर्माण करतात. विश्वास आणि सकारात्मक विचार यांचा मनावर होणारा परिणामही दुर्लक्षित करता येत नाही.
वरील लेखातील माहिती लोकश्रद्धा व पारंपरिक समजुतींवर आधारित आहे. या उपायांना कोणताही वैज्ञानिक किंवा वैद्यकीय आधार नाही. कोणत्याही शारीरिक, मानसिक किंवा भावनिक समस्येसाठी तज्ञ डॉक्टर, मानसोपचारतज्ज्ञ किंवा आरोग्यतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. हा लेख वैद्यकीय उपचारांचा पर्याय नाही.
तंत्रज्ञानाच्या युगात पत्रकारितेचे महत्त्व
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
बदलत्या हवामानाचे आपल्यावर परिणाम
