२७ जणांचं कुटुंब… आणि आत्मनिर्भर शेतीचा प्रेरणादायी आदर्श!

आजच्या काळात शहरांमध्ये लहान-लहान विभक्त कुटुंबं दिसतात. बाजारावर पूर्ण अवलंबून असलेलं जीवन अनेकांना सामान्य वाटतं. पण कोल्हापूर जिल्ह्यातील एका कुटुंबाने वेगळीच वाट निवडली आहे—स्वतः जगण्याबरोबरच आपल्या शेतीलाही समृद्ध ठेवण्याची.

कोल्हापूर जिल्ह्यातील कोगे (ता. करवीर) येथील लहू सावबा मोरे यांचं कुटुंब तब्बल २७ सदस्यांचं आहे. या कुटुंबाची खास गोष्ट म्हणजे ते बाजारातून फक्त साबण, मीठ आणि चहापावडर या तीनच वस्तू विकत आणतात. उरलेलं जवळजवळ सगळं—धान्य, डाळी, भाज्या, फळं, तेल—ते स्वतःच्या शेतीत पिकवतात.

 विविध पिकांमधून आत्मनिर्भरतेकडे

मोरे कुटुंबाकडे सुमारे १२ एकर जमीन आहे. या जमिनीत त्यांनी फक्त उसावर अवलंबून न राहता विविध पिकांची लागवड केली आहे.
गहू, बाजरी, तांदूळ, तूर, मूग, उडीद, कुळीथ, मटकी अशी धान्यं व कडधान्यं ते पिकवतात.

त्याचबरोबर कोबी, फ्लॉवर, वांगी, मिरची, भेंडी, ढबू मिरची, गवार, चवळी, पालक, मेथी, कोथिंबीर, शेवगा यांसारख्या भाज्यांची लागवड करून घरातील रोजच्या आहाराची व्यवस्था शेतातूनच होते.

 फळबागेने सजलेलं शेत

मोरे कुटुंबाच्या शेतात केळी, पपई, कलिंगड, संत्री, डाळिंब, सीताफळ, काजू, चिकू, आंबा, आवळा, जांभूळ, पेरू अशी अनेक फळझाडं आहेत.
इतकंच काय, दोन झाडांना इतके आंबे लागतात की घरातील मुलं आंबे खाऊनही कंटाळतात!

 औषधी वनस्पतींचीही लागवड

आरोग्याचा विचार करून गवती चहा, तुळशीच्या विविध जाती, आडुळसा, आले, पुदिना, कोरफड, बेल, ओवा अशा औषधी वनस्पतीही त्यांनी शेतात लावल्या आहेत. त्यामुळे घरातील आरोग्याची नैसर्गिक काळजी घेतली जाते.

 शेतीसोबत पूरक व्यवसाय

विहिरीत राहू, करला आणि गृगळ या जातींचे मासे सोडले आहेत. गरज पडली की ताजे मासे मिळतात.
घरात ५० गावठी आणि १५ कडकनाथ कोंबड्या आहेत. अंडी आणि कोंबडी दोन्ही घरच्या आहारात उपयोगी पडतात.

तसेच दोन म्हशी, दोन देशी गायी आणि एक जर्सी गाय यांचं दूध घरासाठी ठेवून उरलेलं डेअरीला दिलं जातं.

 कुटुंबाची एकजूट हीच ताकद

या संपूर्ण व्यवस्थेवर लहू मोरे आणि त्यांची पत्नी मालूबाई लक्ष ठेवतात. घरातील सर्व मुलं-मुली आपापलं शिक्षण सांभाळून शेतीत काम करतात.
म्हणूनच हे कुटुंब फक्त स्वतःचं जीवन समृद्ध करत नाही, तर शेतीलाही जिवंत ठेवतं.

आजच्या काळात आत्मनिर्भर शेती, सेंद्रिय पद्धती आणि कुटुंबाची एकजूट यांचं हे जिवंत उदाहरण अनेकांसाठी प्रेरणादायी आहे.

 शिकण्यासारखं काय?

• विविध पिकांची लागवड केल्यास शेती अधिक सुरक्षित होते

• घरगुती गरजा स्वतःच्या शेतातून भागवता येतात

• सेंद्रिय पद्धतीमुळे आरोग्यदायी अन्न मिळतं

• कुटुंब एकत्र असेल तर शेती अधिक सक्षम होते

मोरे कुटुंबाचा हा आदर्श दाखवतो की शेती ही फक्त व्यवसाय नाही, तर जीवनशैली आहे.

Disclaimer

या लेखातील माहिती उपलब्ध स्त्रोतांवर आधारित प्रेरणादायी स्वरूपात सादर केली आहे. व्यक्ती व घटनांविषयी दिलेली माहिती जनजागृती व प्रेरणा देण्याच्या उद्देशाने मांडली आहे.