१५९८ साली जन्मलेल्या राजमाता जिजाऊ म्हणजे केवळ छत्रपती शिवाजी महाराजांच्या माताच नव्हेत, तर संपूर्ण स्वराज्याच्या वैचारिक पाया घडविणारी राष्ट्रमाता होय. अन्याय, अत्याचार आणि परकीय सत्तेच्या जोखडाखाली दबलेल्या समाजाला स्वाभिमान, धैर्य आणि स्वातंत्र्याची प्रेरणा देणारी ती तेजस्वी माता होती.
जिजाऊंनी शिवाजी महाराजांच्या मनावर रामायण, महाभारत, धर्म, नीती आणि पराक्रमाचे संस्कार रुजवले. बाल शिवबाच्या मनात स्वराज्य हे केवळ सत्ता नसून धर्म, न्याय आणि लोककल्याणाचे साधन आहे हे त्यांनी खोलवर बिंबवले. त्यामुळेच शिवाजी महाराज एक थोर योद्धा तर झालेच, पण त्याहूनही महान लोककल्याणकारी राजा घडले.
जिजाऊंचे आयुष्य संघर्षांनी भरलेले होते. वैयक्तिक दुःख, राजकीय अस्थिरता आणि सामाजिक अन्याय यांना तोंड देत त्यांनी कधीही आपली मूल्ये सोडली नाहीत. त्यांनी मातृत्वाला राष्ट्रनिर्मितीचे रूप दिले. आजच्या काळात जिजाऊ म्हणजे स्त्रीशक्ती, संस्कार, नेतृत्व आणि धैर्य यांचे सर्वोच्च प्रतीक आहेत.
१५९८ राजमाता, राष्ट्रमाता जिजाऊ जन्मदिन हा केवळ एक स्मरणदिन नसून, प्रत्येक आईने, प्रत्येक नागरिकाने आणि प्रत्येक तरुणाने कर्तव्य, स्वाभिमान आणि राष्ट्रनिष्ठा यांची पुन्हा एकदा उजळणी करण्याचा दिवस आहे.
राजमाता जिजाऊ अमर रहें!
स्वराज्याच्या जननीस कोटी कोटी वंदन!
हा लेख प्रेरणादायी व शैक्षणिक उद्देशाने तयार करण्यात आला आहे. यात मांडलेले विचार ऐतिहासिक संदर्भांवर आधारित असून कोणत्याही व्यक्ती, समाज किंवा राजकीय विचारसरणीचा अपमान करण्याचा उद्देश नाही. वाचकांनी याकडे आदरपूर्वक आणि सकारात्मक दृष्टीने पाहावे.