राष्ट्रीय शिक्षण दिन — शिक्षण हेच खरे सामर्थ्य

भारतामध्ये दरवर्षी ११ नोव्हेंबर हा दिवस “राष्ट्रीय शिक्षण दिन” (National Education Day) म्हणून साजरा केला जातो.
या दिवशी भारताचे पहिले शिक्षणमंत्री आणि महान स्वातंत्र्यसैनिक भारतरत्न मौलाना अबुल कलाम आझाद यांची जयंती साजरी केली जाते.
त्यांनी शिक्षणाला राष्ट्रनिर्मितीचा पाया मानले आणि प्रत्येक भारतीय नागरिकाला शिक्षण मिळावे, यासाठी आयुष्यभर प्रयत्न केले.

शिक्षणाचे महत्त्व

शिक्षण हे केवळ ज्ञान देणारे साधन नसून समाजाच्या प्रगतीचे, स्वातंत्र्याचे आणि विकासाचे मूळ आहे.
मौलाना अबुल कलाम आझाद यांनी म्हटले होते —

“शिक्षणाशिवाय राष्ट्राची प्रगती अशक्य आहे.”

त्यांच्या विचारानुसार प्रत्येक मुलगा आणि मुलगी यांना समान शैक्षणिक संधी मिळायला हवी.
त्यांनी मुलींच्या शिक्षणावर विशेष भर दिला आणि प्राथमिक शिक्षण सार्वभौम करण्याचा प्रयत्न केला.

शिक्षण क्षेत्रातील योगदान

स्वातंत्र्यानंतर मौलाना अबुल कलाम आझाद यांनी भारताचे पहिले शिक्षणमंत्री म्हणून जबाबदारी सांभाळली.
त्यांच्या कार्यकाळात अनेक ऐतिहासिक उपक्रम राबवण्यात आले, जसे की —

• भारतीय तंत्रज्ञान संस्था (IITs) स्थापन करण्याचा पाया.

• विश्वविद्यालय अनुदान आयोग (UGC) ची निर्मिती.

• सर्वांसाठी मोफत व सक्तीचे प्राथमिक शिक्षण यावर भर.

• राष्ट्रीय ग्रंथालय, संगीत नाटक अकादमी, साहित्य अकादमी यांसारख्या संस्थांचा विकास.

राष्ट्रीय शिक्षण दिनाचा उद्देश

राष्ट्रीय शिक्षण दिनाचा मुख्य उद्देश म्हणजे —

• शिक्षणाचे महत्त्व समाजात अधोरेखित करणे,

• विद्यार्थ्यांमध्ये ज्ञान, नैतिकता आणि संस्कार यांचे मूल्य जागवणे,

• आणि शिक्षक-विद्यार्थी यांच्यात परस्पर सन्मान आणि आदर वाढवणे.

या दिवशी देशभर विविध शाळा, महाविद्यालये आणि शैक्षणिक संस्था निबंध स्पर्धा, भाषण, चर्चा सत्रे, आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करतात.

निष्कर्ष

राष्ट्रीय शिक्षण दिन आपल्याला शिक्षणाचे खरे मूल्य आणि त्यातून उभ्या राहणाऱ्या सुशिक्षित, प्रगत राष्ट्राचे महत्त्व सांगतो.
मौलाना अबुल कलाम आझाद यांचे योगदान आणि विचार आजही शिक्षण क्षेत्रातील प्रेरणादायी दीपस्तंभ आहेत.

चला, या दिवशी आपण ठरवू या —

“शिक्षण सर्वांसाठी आणि सर्वांपर्यंत पोहोचविणे हेच आपल्या राष्ट्राचे ध्येय असले पाहिजे.”